|
Thời Báo Kinh Tế Sài
G̣n
Không thể coi là b́nh thường
Lê Ngọc Trà
Tôi không bất ngờ về chuyện tác phẩm Cánh đồng bất tận của Nguyễn Ngọc Tư bị phê phán. Một tác phẩm, nhất là tác phẩm văn học, in ra có thể được người ta đọc theo nhiều kiểu khác nhau, thậm chí trái ngược nhau. Lâu nay đó vẫn là chuyện thường t́nh. Chữ nghĩa vốn nhiều nghĩa, huống chi chữ nghĩa trong văn chương lại nhiều lớp, nhiều tầng, thực hư lẫn lộn không dễ ǵ ai cũng hiểu nhau. Lại thêm người đọc cũng hết sức đa dạng, mỗi người có tŕnh độ, hoàn cảnh, quan niệm riêng, không ai giống ai, nhất là trong chuyện thưởng thức cái hay, cái đẹp. Có người khen sẽ có người chê, đó là chuyện b́nh thường.
Nhưng ở đây, trong trường hợp Nguyễn Ngọc Tư, có những cái không thể coi là b́nh thường. Từ chuyện tác phẩm mà đ̣i “xử lư” nhà văn, yêu cầu “kiểm điểm”, thậm chí có ư kiến đ̣i “trục xuất” khỏi quê hương là điều không thể chấp nhận được. Làm như vậy th́ c̣n ai dám nghĩ, dám t́m ṭi, sáng tạo nữa. Nếu ai đó không đồng t́nh với tác phẩm có thể công khai phê phán nó trên báo chí, đưa ư kiến để thảo luận, nhưng không nên dùng sức mạnh của chính quyền để làm hậu thuẫn cho quan điểm riêng.
Quy kết tư tưởng, đạo đức của nhà văn dựa theo cách đọc, cách diễn giải cá nhân về tác phẩm cũng là một việc làm rất cũ, đă bị bác bỏ từ lâu.
Cánh đồng bất tận là một đột phá trong sáng tác của Nguyễn Ngọc Tư. Nó không chỉ có cái mới trong cách viết mà c̣n chứa đựng nỗi đau về cái nghèo, về sự mất mát của con người trên mảnh đất quê hương cũng như trên “cánh đồng bất tận” của kiếp nhân sinh; nó kêu gọi người ta nh́n thẳng vào sự thật để thông cảm, chia sẻ và bù đắp cho nó. Vậy th́ sao lại “kiểm điểm”và đ̣i xua đuổi tác giả?
LÊ NGỌC TRÀ Nhà nghiên cứu, phê b́nh văn học - Viện Trưởng Viện Nghiên cứu giáo dục Đại học Sư phạm TPHCM
|