Nguyễn Trọng Tín

Nói với hai người đồng hương

Là tôi muốn nói đôi điều với anh Dương Việt Thắng và anh Vưu Nghị Lực.

Tôi là người sinh trưởng ở Cà Mau, sống và viết văn tại Cà Mau 25 năm, chỉ đi khỏi nơi này mấy năm gần đây. Điều này anhThắng và Lực đều biết.

Tôi không có gì ngạc nhiên trước cái tin Ban tuyên giáo Cà Mau đề nghị Hội Văn nghệ tỉnh này “kiểm điểm nghiêm khắc” nhà văn Nguyễn Ngọc Tư vì đã viết ra tác phẩm Cánh đồng bất tận (CĐBT). Rục rịch từ trước Tết tôi đã  nghe tin có ý kiến của những người không kém quan trọng đang muốn đưa CĐBT ra làm hội thảo để “mổ xẻ” vì Cà Mau và cả Nam Bộ nữa, đâu có nghèo như thế, buồn như thế, nhẫn tâm như thế, ác như thế.v.v…

Điều mà tôi ngạc nhiên khi đọc báo Tuổi Trẻ là cái cách anh Thắng, với tư cách là Trưởng Ban tuyên giáo lại đi đề nghị Hội Văn nghệ kiểm điểm một hội viên của Hội vì một chuyện nghiệp vụ. Tôi biết anh Thắng trước đây từng nhiều năm phụ trách trường chính trị của tỉnh, là nơi đào tạo bài bản con người cho hệ thống Đảng và Nhà nước điạ phương. Hẳn anh Thắng cũng biết Hội đoàn là tổ chức tự nguyện và bầu cử mà có. Cái cách đề nghị này của một ban chuyên môn của Đảng thấy rõ là xâm phạm thô bạo vào quyền tự chủ, tự quyết của người ta.

Nhưng điều đáng ngạc nhiên hơn nữa là cả anh Thắng và anh Lực  khi cho rằng “tác phẩm này không có tác dụng giáo dục xã hội, giáo dục con người” (anh Thắng) và “tác hại của CĐBT ghê lắm” (anh Lực trên Báo Pháp Luật), thì, cả hai nhận xét đều diện vào một điểm vừa thô thiển vừa quái gỡ: một mực cho CĐBT là viết về hiện thực đương thời ở Cà Mau: “Vùng đất mà tác phẩm thể hiện chủ yếu ở Cà Mau, huyện Đầm Dơi” (anh Thắng). Từ đó hai anh đem những gì được viết trong tác phẩm “đọ” với cái “cánh đồng thiêng liêng” của anh Lực và cái huyện Đầm Dơi của anh Thắng để rồi phán xét là nó không đúng, nó nói xấu, nói thêm và thế là lên án.

Tôi biết cả anh Thắng và anh Lực đều không làm văn chương. Cái học vị thạc sĩ của anh Lực là của chuyên ngành nào thì tôi cũng không rõ. Với tư cách độc giả, các anh có quyền đọc theo cách của các anh. Nhưng từ đó nhân danh mình là số đông độc giả, là người hướng đạo dư luận mà phỉ bán tác phẩm, nặng nhẹ tác giả là một xúc phạm không thể chấp nhận. Đó là một cách sống và làm việc không theo pháp luật. Và tôi cũng e rằng với cái cách đọc văn chương ấy, không biết các anh sẽ đem “đọ” vào đâu khi đọc Don Quichote, Trăm năm cô đơn, Tội ác và trừng phạt, kể cả Chí Phèo nữa?  Càng lạ lùng hơn là khi anh Lực nói rằng: “Văn học nước ta chưa có nhà phê bình tầm cở”, rồi anh đưa ra sáng kiến: “Tôi nhận thấy phải cho những nhân vật được Ngọc Tư viết như con đĩ, người nông dân bị vợ bỏ… để họ xem có đồng ý với cách viết của nhà văn không”. Đó là anh nói về thành phần mà anh muốn tụ tập để tổ chức hội thảo về CĐBT. Thế thì để đánh giá Nam Cao, phải đại hội Chí Phèo chăng?

Tôi không có ý định tranh cãi gì, viết những dòng này là tôi muốn bạn đọc xa gần biết được không phải người Cà Mau nào cũng đọc CĐBT như  anh Thắng và anh Lực.

Nguyễn Trọng Tín