|
Nông Thôn Ngày Nay Xung quanh việc kiểm điểm nhà
văn Nguyễn Ngọc Tư:
ĐỨC BÌNH Tại sao phải kiểm điểm? “Cánh đồng bất tận” đã từng là đề tài nóng hổi trong gia đình tôi một vài tháng trước đây. Khi tôi mua cuốn sách này về, con trai và con gái tôi đều say sưa đọc và bàn luận rất sôi nổi. Thoạt đầu, con gái tôi nghĩ rằng khi viết truyện này, Ngọc Tư đã thật “ác” khi tạo ra một bầu không khí ảm đạm, tuyệt vọng, nơi những người lớn đối xử với nhau không chút nhân tính, chỉ có những đứa trẻ con là tội nghiệp vì chúng còn có những ước mơ. Nhưng con trai tôi lại nghĩ khác, nó bảo rằng, khi phản ánh một hiện thực như thế, nhà văn muốn người đọc nhìn lại mình, nhìn lại để sống khác hơn, sống tốt hơn lên. Tôi cũng đồng ý với con trai tôi. Nghe tin Ngọc Tư bị yêu cầu kiểm điểm
vì những sự thật mà cô phản ánh trong truyện không có thực trong đời
sống, ở quê cô không có chuyện “đĩ dập dìu trên bờ đê”, cả gia đình
tôi ngạc nhiên. Không hiểu tại sao Ngọc Tư lại bị kiểm điểm, người
ta lấy căn cứ gì để kiểm điểm sự sáng tạo của một nhà văn? Nếu nhà
văn nào viết ra sách rồi cũng bị kiểm điểm chỉ vì địa phương không
thấy vừa lòng, thì còn đâu là sự tự do sáng tạo nữa? Tôi hy vọng
rằng câu chuyện ở Cà Mau sẽ không được lấy làm “điển hình” cho sự
quản lý văn hoá ở nước ta.
PHẠM VĂN TRÁNG
Đọc “Cánh đồng bất tận”, tôi cảm thấy trong văn chương của Ngọc Tư đã có một sự chuyển biến rõ rệt. Tôi vốn là một người yêu thích những truyện ngắn của chị về miệt vườn, về những người nông dân Nam bộ. Đến khi đọc “Cánh đồng bất tận”, tôi cảm thấy những nhân vật của chị đã “trưởng thành” hơn khi được khắc hoạ bằng một bút pháp tỉnh táo và tràn đầy hiện thực như thế. Tác phẩm này ám ảnh tôi rất lâu sau khi đã đọc xong những dòng cuối cùng. Tất nhiên không thể coi “Cánh đồng bất tận” là khuôn mẫu cho văn học hiện đại của VN, nhưng nhìn vào đó, người đọc có niềm tin rằng văn chương, đặc biệt là những tác phẩm về đề tài nông thôn của chúng ta có thể thoát khỏi lối mòn xa rời cuộc sống và thiếu thực tế. “Cánh đồng bất tận” xứng đáng với vị trí của nó trong các tác phẩm văn học đương đại. Nếu tác giả của nó bị kiểm điểm, thì nên xem lại nhận thức của một số người. Bởi ở thời đại này mà vẫn còn những chuyện như thế xảy ra, thì quả thật rất khó tin. Mong Ngọc Tư hãy vững vàng để vẫn có thể viết tiếp những tác phẩm hay cho người nông dân và cho văn học VN.
Nhà thơ Hữu Thỉnh - Chủ tịch Hội
Nhà văn VN:
Ngọc Tư là một phụ nữ, là một người dân Nam Bộ, thì không có lý do gì cô ấy lại có thể thoá mạ phụ nữ hay nói xấu vùng đất Nam Bộ của mình. Tôi còn nhớ có lần Ngọc Tư phê phán một bài báo đã phản ánh thiếu trung thực về cuộc sống của Đồng bằng sông Cửu Long. “Cánh đồng bất tận” xuất bản hơn 3 vạn bản, nghĩa là nó có người đọc đông đảo, nó chiếm được cảm tình của người ta. Vì sao một tác phẩm có sức chinh phục bạn đọc lớn như vậy? Chắc chắn nó phải có một cái gì cuốn hút người ta, chinh phục người ta. Hãy tin tưởng vào bạn đọc. Tôi chợt nhớ có người nói: Trong kinh tế, khách hàng luôn luôn có lý. Vậy việc hàng vạn người đọc đủ các tầng lớp, lứa tuổi yêu thích “Cánh đồng bất tận” hẳn là họ có lý của họ chứ? Ngày nay, bạn đọc trưởng thành rồi, họ tinh lắm, cái gì không hướng thiện, phản nghệ thuật người ta quẳng đi ngay. Còn cái gì được họ chấp nhận, yêu mến, chắc nó phải có đóng góp gì đó về nghệ thuật, về văn chương, về xã hội và về đạo đức. Theo tôi, thông điệp của truyện ngắn này rất nhân bản, qua cuộc đời người cha trong câu chuyện, Ngọc Tư muốn khuyên người ta đừng có “lấy oán báo oán”. Người cha vì bị vợ phụ bạc mà say sưa đi trả thù phụ nữ, quên mất 2 đứa con là tài sản quý giá nhất của mình, và cô con gái đã phải gánh chịu hậu quả bằng một tai nạn mà chắc cả đời cô gái sẽ không thể nào quên. Truyện ngắn như vậy, thái độ của nhà văn rất rõ ràng, chị bảo vệ đạo lý Việt Nam, nêu rõ trách nhiệm của cha mẹ với con cái. Qua sự việc này, tôi
mong rằng chúng ta có quyền góp ý với tác giả nếu có chỗ nào thấy
bất cập, để tác giả điều chỉnh và tiếp tục sáng tác. Đây là vấn đề
nghệ thuật lãnh đạo, nghệ thuật quản lý, nhằm mục đích nuôi dưỡng
tài năng, khuyến khích tài năng, bởi vì tài năng của nhà văn là
thuộc về xã hội. Hơn nữa, Nguyễn Ngọc Tư là một tài năng thực sự, mà
lại còn rất trẻ, là một khuôn mặt sáng giá của lớp trẻ hiện nay. Tôi
xin cảm ơn quê hương Cà Mau anh hùng, đã đóng góp cho văn học nước
nhà một tài năng đáng quý như vậy. HUỆ ANH (ghi) Nông Thôn Ngày Nay Sau khi NTNN số 72 đăng tải ý kiến của bạn đọc và nhà văn Hữu Thỉnh- Chủ tịch Hội Nhà văn VN, chúng tôi tiếp tục nhận được rất nhiều ý kiến của các nhà văn, nhà báo, nhà phê bình văn học gửi đến tỏ thái độ bức xúc về “sự kiện” này. Nhìn chung các ý kiến đều thống nhất ở một điểm: tác phẩm của Ngọc Tư không có gì sai, cái sai nằm ở chỗ là người ta đã nhìn nó bằng một đôi mắt thiếu thiện chí và đầy tính áp đặt. Dưới đây, chúng tôi xin đăng tải một số ý kiến. Làm khó nhà văn Mấy ngày nay, báo chí đưa tin Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ Cà Mau ra công văn nghiêm khắc kiểm điểm Nguyễn Ngọc Tư về tác phẩm “Cánh đồng bất tận”. Trong những “tội” của Ngọc Tư mà người ta rút ra từ tác phẩm này, có mấy cái tội lớn như: Tại sao lại mô tả trong truyện của mình rằng "đĩ dập dìu bờ đê" và "có một người bị phá sản trong dịch cúm vịt mà phải tự tử". Lý do được đưa ra là địa phương cô nhà văn viết trong truyện không hề có nhiều đĩ như thế và cả tỉnh đó cũng chưa hề có ai phải tự tử vì dịch cúm gia cầm! Lệnh kiểm điểm là phải
kiểm điểm rồi. Nhà văn nước ta xưa nay vốn quá quen, cũng không lấy
làm lạ. Nếu các vị quan chức ngành văn nghệ của địa phương ấy, được cử ra lãnh đạo giới trí thức một tỉnh trong đó có hàng trăm văn nghệ sĩ mà không hiểu rằng văn học khác với báo cáo là phải có hư cấu, thì như vậy có được coi là biết nghiệp vụ không? Bởi vì không ai có hiểu biết chút ít về văn chương lại đi bắt bẻ nhà văn tại sao lại "không viết đúng như cái thực tế ai cũng trông thấy"(và cả cái thực tế trong các báo cáo thành tích). Bởi vì nếu chỉ viết ra những điều ai cũng trông thấy thì cần nhà văn làm gì cho tốn giấy tốn mực? Nhà văn có tài, có tâm huyết với độc giả phải viết cái thực tế chưa mấy người biết kia. Như thế gọi là phát hiện, là sáng tạo, là phục vụ đất nước và không phụ lòng người đọc yêu mến mình. Họ đã không hiểu điều sơ đẳng đó mà lại lãnh nhận trách nhiệm trông coi phần hồn cho một tỉnh hàng triệu dân và dưới sự "lãnh đạo dìu dắt" của họ, có không ít văn nghệ sĩ tên tuổi mà nhà văn trẻ Nguyễn Ngọc Tư là một. Luật chơi muôn thuở là: Ai không rành việc mình được giao làm và làm không tốt cho đáng đồng tiền bát gạo của dân thì phải nghiêm khắc kiểm điểm. Vậy thì nên kiểm điểm ai cho đúng lẽ công bằng đây? Xin đừng làm khó cho riêng nhà văn! l Một thứ quyền “quản lý tư” ấu trĩ Cả tuần nay, dư luận rộng rãi ở trong và ngoài nước xôn xao chuyện tác phẩm “Cánh đồng bất tận" bị Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ Cà Mau chỉ đạo phải kiểm điểm. Thậm chí, ông Vưu Nghị Lực - Phó Giám đốc Sở VHTT tỉnh Cà Mau - còn viết rằng: "Tôi biết Nguyễn Ngọc Tư hiện đang ở Hội Văn học - nghệ thuật tỉnh Cà Mau, nhưng qua “Cánh đồng bất tận”, cô đã bắt đầu lưu vong, lưu vong với chính văn nghiệp của mình". Nghe "ghê" quá! Như là không khí của thời "cải cách ruộng đất năm 1954". Đến nỗi, một giáo sư kinh tế người Việt ở Mỹ - một người đã coi văn chương của Nguyễn Ngọc Tư như một mái ấm quê nhà - đã gởi e-mail cho người viết bài này, xin trích: "Thật tình, tôi lo cho Nguyễn Ngọc Tư thì chỉ một phần, nhưng lo cho văn học Việt Nam, thậm chí tương lai nước ta là phần lớn hơn. Những người làm việc này đúng là đang "rút ruột" văn chương Việt Nam, không khác gì Nguyễn Việt Tiến và Bùi Tiến Dũng đã rút ruột cầu đường, từ Nam ra Bắc. Dù có cứng rắn cách gì, làm sao cô Tư không khỏi (dù chỉ trong tiềm thức) ngó trước nhìn sau khi viết, từ rày về sau? Cây viết ấy sẽ khác đi cây viết mà ta biết từ trước đến nay". Thế đấy! Trong khi “Cánh đồng bất tận” đã được Tuần báo Văn nghệ (Hội Nhà văn Việt Nam) đăng trang trọng 4 kỳ liền trong tháng 8-2005, và cuối năm được chọn in lại trong phụ trương "Truyện ngắn hay năm 2005" của báo này. Vậy thì có phải đó là một chuyện "bất thường" hay không, khi mà người ta nhân danh bộ máy quản lý Nhà nước, đi "kiểm điểm" tác giả của nó, với một cách làm "đầy quyền lực"? Theo tôi, đó là chuyện "bình thường" của xứ sở mình hiện nay. Không như vậy mới là chuyện "bất thường". Bởi vì, trong "quản lý công", người ta để xảy ra những vụ tiêu cực cỡ như PMU 18 của Nguyễn Việt Tiến, Bùi Tiến Dũng... thì cùng một não trạng, người ta dễ tự cho mình cái quyền "quản lý tư" ấu trĩ như vậy. Trước khi báo chí thông tin chuyện đó khoảng một tuần, một người bạn từ Cà Mau gởi cho chúng tôi văn bản chỉ đạo kiểm điểm ấy của Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ Cà Mau. Tôi chuyển cho một số bạn đồng nghiệp và doanh nhân xem, các bạn đều bảo, không có gì khó hiểu vì nó là con đẻ của cái não trạng đã sinh ra những vụ như PMU 18. Một giám đốc doanh nghiệp còn nói, những chuyện "quản lý xã hội" đại loại như vậy, nó đang diễn ra nhan nhản trong cơ thể đất nước mình. Nó góp sức làm cho nước nhà chậm tiến và nghèo khó. Hiểu nó là "chuyện bình thường" thì cách giải quyết cũng "bình thường": Thực chất đó là cái xấu, cái ác; mà hễ nó xấu, nó ác thì trước sau gì nó cũng chạm mặt với Nhà nước pháp quyền và pháp luật (cũng tựa như vụ tiêu cực PMU 18 đang được pháp luật giải quyết vậy). Xúc phạm cả người viết và người đọc Truyện "Cánh đồng bất tận" của nhà văn trẻ Nguyễn Ngọc Tư ở đất mũi Cà Mau xuất hiện vào cuối năm 2005 đã là một tín hiệu mới cho văn nghiệp của chị và cho văn học của thế hệ trẻ nói chung. Câu chuyện dữ dội và nhân tình đó không chỉ của một vùng đất cụ thể, mà đó là của cuộc đời, của con người. Tư không làm nhiệm vụ phản ánh hiện thực đơn thuần và một chiều, mà với tư cách nhà văn Tư viết về những thân phận và số kiếp con người nói chung để cảm thông, chia sẻ. Cánh đồng bất tận đó là cánh đồng cuộc đời, trên đó mỗi người đều phải đi hết phận người của mình. Thông điệp của tác phẩm ẩn sau câu chữ và nhân vật đã được người đọc tiếp nhận và đồng cảm do nghệ thuật viết, và do tấm lòng của người viết. Vậy mà thật không sao hiểu nổi một lối đọc văn lại "xẻ thịt" văn bản nghệ thuật ra thành những khúc đoạn rồi đem soi chiếu một cách máy móc với thực tế để quy kết thế là không đúng, thế là phản động, thế là bôi đen... Tôi rùng mình khi thấy có một văn bản phi văn học từ một cấp có thẩm quyền ban ra để trừng phạt một văn bản văn học như vậy! Nguyễn Ngọc Tư đang độ tuổi trẻ, đang sung sức viết, đang có nhiều triển vọng cống hiến thêm nữa cho văn học nước nhà. Một lối hành xử phải nói là thô bạo như vậy rất dễ làm thui chột và nản chí tài năng, là xúc phạm người viết và người đọc văn chương! Hãy dừng ngay lại khi còn chưa muộn!
|