eVan
7-2-06
Tạp văn Nguyễn Ngọc
Tư
Thanh Vân
Tên sách: Tạp văn Nguyễn Ngọc Tư
NXB Trẻ - Thời Báo kinh tế Sài Gòn, 12/2005.
Tuy chỉ là "bình mới rượu cũ" nhưng vì là rượu thật, rượu ngon nên
người "uống" phải tấm tắc khen.
Nói "bình mới rượu cũ" vì quyển tạp văn này chỉ là một tập hợp những
bài Nguyễn Ngọc Tư đã đăng trên báo. Chị không ít lần phải xin lỗi độc
giả việc vài NXB thỉnh thoảng lại tập hợp những truyện chị đã đăng, đã
in thành một tập sách mới. Khi biết mọi người kéo nhau đi mua, chị áy
náy, lỡ người xem phật ý... Thế nhưng, nếu là người yêu văn Nguyễn Ngọc
Tư, vô tình đọc lại những gì chị viết cũng đâu thừa. Với quyển tạp văn
này cũng vậy, đã liếc qua đâu đó trên báo, tạp chí rồi, đọc lại vẫn thấm
thía giọng văn sâu thẫm tình quê của một nhà văn có bút lực dồi dào cả
về ý tưởng lẫn cảm xúc.
Chính vì thế, sau đợt xuất bản đầu tiên với số lượng 2.000 cuốn vào
cuối năm 2005, đầu tháng 1/2006, sách đã được tái bản với số lượng 5.000
cuốn và hiện nằm trong danh mục sách bán chạy của NXB Trẻ.
Thủng thẳng, nhỏ nhẹ như người con gái quê đang vừa hái rau muống vừa
kể chuyện, những câu chuyện lúc thì da diết lúc lại hóm hỉnh, tưng tửng,
vui vui, tạp văn Nguyễn Ngọc Tư có sự kết hợp rõ nét giữa văn và báo.
Nếu như ở truyện ngắn, Nguyễn Ngọc Tư chưa chạm nhiều đến "kinh tế,
chính trị" thì trong tạp văn, chị bộc lộ cái nhìn của mình về chuyện lúa
chết non, tôm chết lãng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở nông thôn, chuyện
giữ đất hay bán đất, chuyện quan lại nhũng nhiễu, hạch sách người dân
trong Ngậm ngùi Hưng Mỹ, Đi qua những cơn bão khô, Ngơ ngác mùa dưa, Chờ
đợi những mùa tôm, Làm cho biết, Kính thưa anh nhà báo...
Trong quyển tạp văn Nhân trường hợp chị thỏ bông của cây bút Thảo Hảo
(nhà văn Phan Thị Vàng Anh) cũng có bài viết về cái khổ của người nông
dân trước nạn ốc bươu vàng. Thảo Hảo viết sắc, gọn, đanh, đưa ra những
thống kê, bảng so sánh chi tiết, dẫn chứng khoa học cụ thể. Vì thế, đọc
Thảo Hảo xong người ta thấy tức tối vì cái sự "mù mắt" của những người
có trách nhiệm trước thảm họa ốc bươu làm khổ nông dân.
Nguyễn Ngọc Tư cũng có bài viết về cái khổ của người nông dân trước
dịch ốc bươu vàng. Viết không đanh, không sắc nhưng mà sâu, đọng, day
dứt: "Tôi đi học xa, chiều thứ bảy về nhà bắt ốc. Cả nhà bắt ốc, cả xóm
bắt ốc, cả tỉnh bắt ốc. Lúc sức trẻ tôi rệu rã thì má tôi vẫn chăm chăm
từng con ốc theo mỗi bước chân thụt lút dưới sình... phải lượm lại ốc để
gieo sạ đợt hai... Má già sọp như trăm ngày góp lại... Mắt tôi nhức,
rụng xuống những giọt nước mắt trong và mặn..." (Mơ thấy mùa đang tới).
Tình người, tình quê và chút tình riêng đan xen hoà quyện vào nhau
trong Đất Mũi mù xa, Xa Đầm Thị Tường, Quán nhớ, Tháng Chạp ở rạch Bộ
Tời, Lời nhắn, Sân nhà... Tôi tin chắc những độc giả thích đọc văn
Nguyễn Ngọc Tư không ít lần sẽ thấy sống mũi cay xè khi đọc truyện của
chị. Vì người viết đã biết cách đưa vào những chi tiết lay động lòng
người. Với tạp văn, Nguyễn Ngọc Tư cũng có được sức rung cảm từ những
chi tiết như thế. Đọc hết 35 tạp văn của chị, gấp sách lại vẫn còn vương
vấn hình ảnh những người nông dân tảo tần, lam lũ rưng rưng cầm con tôm
chết trên tay, hình ảnh chợ quê, cái lu, khạp muối, vườn cây trái xào
xạc, món canh măng tre mẹ nấu vàng óng ánh cả trưa hè.
Nhà văn Nam Cao nói: "Sống rồi hãy viết!". Những trang văn của Nguyễn
Ngọc Tư đều đi thẳng vào lòng người đọc có lẽ vì chị đang tập sống,
nghe, nhìn, trải lòng với miền quê của mình. Chính vì vậy, những trang
tạp văn không chỉ để giải trí mà còn để người miền khác hiểu biết về đời
sống của một vùng đất, và để cho chính những người sống ở vùng đất đó
kịp nhận ra được dù không đi đâu đất cũng hóa tâm hồn.
Có lần trả lời phỏng vấn, Ngọc Tư nói vui: thích viết tạp văn vì nhẹ
nhàng và dễ kiếm được ít tiền trang trải cuộc sống hơn viết truyện.
Nhưng đọc tạp văn của chị thì không thấy "nhẹ nhàng" chút nào, bởi vì
bên trong vỏ bọc của giọng văn đó người ta thấy ẩn sâu nỗi niềm của một
người con đất Mũi. Viết vì thương quê, thương cái nghèo, cái khó, cái
mộc mạc, chân sơ của nơi mình sinh ra, lớn lên, nơi mình hớp ngụm nước
mưa trong lành ở cái lu đầu ngõ, nơi mình hâm nồi cơm nguội buổi chiều,
nướng con khô cá lóc, cá sặt, nhấp chén rượu cay mà thương quê đến nao
lòng.
Thương quê nghèo đến độ phải thốt lên: "Làm nông dân mà, cực từ đằng
Đông, Tây, đem lại, cực từ Nam, Bắc cực vô, cực từ trên trời rơi xuống"
(Mơ thấy mùa đang tới). Thế nhưng, than là than vậy trang viết nào kết
lại vẫn lấp lánh niềm tin. Bởi vì vốn cái tạng của dân "Hai Lúa" là lạc
quan. Tôm chết đợt này, nuôi đợt tôm khác cẩn thận hơn, lúa chết đợt này
gieo đợt lúa mới đúng kỹ thuật hơn, đời mình chưa sướng thì làm hết sức
để đời con cháu mình sướng hơn.
Nằm trong bộ sách ra mắt bạn đọc cả nước nhân dịp 15 thành lập Thời
báo Kinh tế Sài Gòn gồm những cuốn tập hợp nhiều bài viết, nhận định,
đánh giá mang tính chuyên môn cao của những doanh nhân, nhà nghiên cứu,
khoa học nổi tiếng về kinh tế Việt Nam, tưởng như Tạp văn Nguyễn Ngọc Tư
rất lạc loài. Thế nhưng, đọc rồi mới thấy những điều chị viết cần thiết
lắm, gắn bó lắm với nỗi niềm đau đáu chung của những nhà khoa học cho sự
phát triển của nước nhà (Để nông dân giàu lên - Võ Tòng Xuân, Doanh
nhân, doanh nghiệp và cải cách kinh tế - TS Lê Đăng Doanh, Góp vào đổi
mới - Nhiều tác giả...).
Nhân Dân
3-2-2006
Nguyễn Ngọc Tư: Sợ nhất là sự vô cảm
Cánh đồng bất tận là một trong những quyển sách có số phát hành cao
nhất trong năm vừa qua. Đó cũng là một bằng chứng thuyết phục Nguyễn
Ngọc Tư vượt qua được rào cản của thành công ban đầu để làm một cuộc
thay đổi sâu sắc. Sau đây là những tâm sự của chị.
Nguyên cớ để bạn làm nên sự thay đổi ấy?
Một bữa nọ, tôi chợt nghĩ, sau những gì đã viết đã in, nếu bắt qua
các đề tài khó, liệu mình có viết được không vậy. Sau một số thành công,
được thừa nhận ban đầu, viết cái khó hơn là một thử thách cũng hấp dẫn.
Câu hỏi "mình có thành công tiếp không" lúc đầu cũng gây suy nghĩ.
Nhưng rồi niềm vui được viết, thôi thúc làm việc bên trong đã lấn át
những băn khoăn về việc vượt qua chính bản thân. Viết là viết thôi, gạt
qua một bên hết thảy các lo lắng "được" hay "bại". Viết xong, là trút
được hết nỗi lòng ra giấy, không nghĩ ngợi gì nữa.
Chị có nghĩ tình yêu thương trong tác phẩm nhiều hơn thực tế cuộc
đời không. Như tình cảm của hai nhân vật cô chị và cậu em dành cho người
phụ nữ trong Cánh đồng bất tận hơi khó tìm ngoài đời thực.
Ồ, tôi nghĩ nhân vật của tôi tâm trạng rất thật đó chớ. Với những ai
khao khát được thương yêu, họ sẽ bộc lộ tình thương yêu mạnh hơn người
bình thường đã dư thừa đến nỗi không thèm tình cảm. Tôi thường nhìn thấy
quanh mình những đứa trẻ khao khát tình thương, những người phụ nữ khao
khát cuộc sống yên bình, được che chở.
Nếu chú ý một chút, người ta sẽ nhận ra ai cũng có nhu cầu được ấm
áp, thương yêu, ngay cả những người mạnh mẽ tàn nhẫn nhất cũng mong muốn
có một ngày được hoàn lương, một mái nhà yên ấm. Các nhân vật trong Cánh
đồng bất tận của tôi đều là những tâm hồn cô độc, bị ruồng bỏ...
Đề tài cái ác những góc tăm tối trong tâm hồn người có hấp dẫn Tư
thử sức không?
Cái ác, sự tàn nhẫn, thói vô tâm luôn làm tôi ghê sợ, hấp dẫn cái nỗi
gì chớ? Chỉ mỗi việc bày ra trong viết những góc tăm tối ấy thôi, tôi đã
quá mệt mỏi và bải hoải rã rời.
Viết xong Cánh đồng bất tận, tôi thấy buồn, nặng nề và đau đớn ghê
gớm, hệt như trút ra hết những gì mình mang bên trong. Chắc phải nghỉ
ngơi lâu lắm, tôi mới quên được hết ấn tượng về những điều tàn nhẫn mà
mình đã phải mô tả. Tôi đã động tới cái ác vì có nó, thì cái thiện, sự
thương yêu, sự yếu ớt mong manh của những tình cảm tốt đẹp mới nổi lên
được, để cho người ta nhìn thấy rõ hơn. Chỉ vậy thôi.
Đề tài tình dục đang được văn học trẻ đề cập một cách trực diện.
Độc giả trẻ cũng muốn đọc, đối thoại và hiểu nó dưới góc nhìn nhân văn.
Tư đã làm được điều này trong tác phẩm. Suy nghĩ của Tư về vấn đề này ra
sao?
Người ta cứ xôn xao bàn tán về khía cạnh tình dục. Nhưng tình thiệt
là tôi không chú ý tới nó lắm đâu. Nó không phải là sở trường của tôi
khi viết. Cũng không là sự quan tâm của tôi khi đọc.
Tôi đã nếm trải sự vất vả, nỗi ray rứt khi buộc phải viết ra những
chi tiết đó. Nghĩ sao nói sao cũng được. Nhưng đã là nhà văn, trình bày
nó thành chữ nghĩa, phải viết sao cho đừng sống sượng, đừng nhơ nhớp,
làm sao lồng ghép chúng vào tình huống và tính cách nhân vật một cách
hợp lý, không thiếu không dư. Tóm lại, viết về chuyện này thiệt là...
khó!
Theo suy nghĩ riêng Tư, lòng nhân hậu, sự thương yêu có giá trị ra
sao trong cuộc sống hôm nay? Biểu hiện thương yêu của tuổi trẻ giờ đây
có điều gì khác lạ không?
Tôi rất sợ lòng mình vô cảm. Tôi cũng sợ y như vậy khi thấy những
người chung quanh không còn biết thương yêu nữa.
Nhiều người nhận xét người trẻ giờ đây thực dụng, ít nhân hậu hơn thế
hệ đi trước. Tôi không tin là vậy. Chẳng qua cuộc sống giờ đây bận rộn
quá, cấp tập quá, nên tình cảm yêu thương ít được thổ lộ hơn. Chớ thật
ra nó vẫn giữ nguyên trữ lượng như thế. Thậm chí những biểu hiện của
lòng quan tâm, trắc ẩn của người trẻ còn tìm được những cách bày tỏ mới,
sâu sắc và đầy bất ngờ, trong cuộc sống hôm nay.
Tôi nghĩ đừng bao giờ mất hy vọng vào tâm hồn người trẻ. Bởi vì sau
tất cả những bốc đồng, những biểu hiện vô tâm nếu có, thì rồi ai cũng
cần được yêu thương. Mà muốn được vậy, phải biết chia sẻ lòng nhân từ,
sự quan tâm từ chính trái tim mình trước nhất.
Theo Theo Sinh viên
Người Lao Động
05-02-2006
Nhà
văn Nguyễn Ngọc Tư: Tôi là đứa ham chơi!
Năm 2005 vừa qua là một năm bội thu của
nhà văn trẻ Nguyễn Ngọc Tư. Trong những ngày đầu năm mới, nhà văn đồng
quê này có dịp tâm sự với bạn đọc Báo Người Lao Động những suy nghĩ của
mình.
.Phóng viên: Sau một năm gặt hái nhiều
thành công như 2005, cảm xúc của chị bây giờ là...?
-Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư: Tôi thấy thoải
mái. Và muốn chơi nhiều hơn để thoải mái hơn nữa. Dù năm qua có thành
công hay không, tôi vẫn dành những ngày đầu năm để chơi, như một cách
nạp lại năng lượng sau một năm kiệt sức.
. Khai bút đầu năm, chị đã có tác phẩm
nào trong những ngày đầu tiên của Xuân này chưa?
- Tôi không có thói quen khai bút. Thường
thì sau Tết vài ba tháng tôi mới có thể viết lại. Như đã nói, suốt một
năm bù đầu với văn chương rồi, Tết là để chơi cho đã đời, mắc gì lại cắm
đầu vô công việc nữa.
. Cuối năm 2005, khi cơn sốt Cánh
đồng bất tận chưa hạ nhiệt, NXB Trẻ và Thời báo Kinh tế Sài Gòn đã
cho ra đời Tạp văn Nguyễn Ngọc Tư. Sách chưa xuất bản thì Giám
đốc NXB Trẻ tiết lộ đã có đơn vị xin in nối bản tác phẩm. Cảm xúc của
chị khi nhận thông tin này thế nào?
- Tôi cười.
. Trên thế giới, nhiều trường hợp
chính nhà văn tạo nên xì-căng-đan cho tác phẩm để đẩy con số phát hành
lên cao. Chị nghĩ sao về điều này?
- Tôi thấy hơi buồn cười. Với tôi, văn
chương chẳng đáng đánh đổi vậy đâu.
. Truyện ngắn của chị xuất hiện khá
nhiều trên báo Xuân Bính Tuất năm nay. Có vẻ như chị “độc canh” mảnh đất
này, chị có thể thống kê số lượng?
- Tôi quan niệm, ừ lúc này người ta gọi
đến mình thì mình cố gắng được đến đâu hay đến đấy. Sẽ tới lúc chẳng ai
cần mình, lúc xuân về...
. Nếu tự nhìn nhận, chị thấy mình đã
làm hết sức trong năm vừa qua chưa?
- Tôi chẳng bao giờ thấy mình đã làm hết
sức. Tôi là đứa ham chơi, dù nhiều khi chẳng chơi gì cũng không thèm
làm.
. Dự định của chị trong năm mới là gì?
- Trong văn chương tôi thường không có kế
hoạch gì, tùy vào cảm hứng. Nhưng cuộc sống tôi có nhiều dự định lắm,
sửa nhà nè, sinh con nè... Nhiều lắm chứ!
Phương Quyên thực hiện
Người Lao Động
02-02-2006
Ngày Xuân với nhà văn Nguyễn Ngọc Tư
Năm 2005 là năm bội thu của nhà văn trẻ Nguyễn Ngọc Tư. Với tác phẩm
Cánh đồng bất tận, cô đã tạo nên một tiếng vang lớn trong làng văn học.
Dù việc đánh giá tác phẩm vẫn còn nhiều ý kiến trái ngược, người khen
cũng nhiều mà người chê cũng lắm. Trong ngày đầu năm mới, nhà văn đồng
quê này có dịp chia sẻ với Người Lao Động online những cảm xúc đầu tiên
của năm Bính Tuất
Phóng viên: Chào nhà văn trẻ, trong không khí của ngày đầu năm
mới, sau một năm làm việc nhiều thành công ở năm 2005, cảm xúc của chị
bây giờ là…?
Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư: Tôi thấy thoải mái. Và muốn chơi nhiều
hơn để thoải mái hơn nữa. Dù năm qua có thành công hay không tôi vẫn để
những ngày đầu năm để chơi, như một cách nạp lại năng lượng sau một năm
kiệt sức.
- Những ngày Tết, chị thường làm gì?
- Đi thăm họ hàng cô bác. Thời gian còn lại ăn và ngủ. (cười)
- Khai bút đầu năm, chị đã có tác phẩm nào trong những ngày đầu
tiên của Xuân này chưa?
- Tôi không có thói quen khai bút. Thường thì sau tết vài ba tháng
tôi mới có thể viết lại. Như đã nói, suốt một năm bù đầu với văn chương
rồi, Tết là để chơi cho đã đời, mắc gì laị cắm đầu vô công việc nữa.
- Cuối năm 2005, khi cơn sốt Cánh đồng bất tận chưa hạ nhiệt, NXB
Trẻ và thời báo kinh tế Sài Gòn đã cho ra đời Tạp văn Nguyễn Ngọc Tư.
Sách chưa xuất bản thì Gíám đốc NXB Trẻ tiết lộ đã có đơn vị xin in nối
bản tác phẩm. Cảm xúc của chị khi nhận thông tin này thế nào?
Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư: Tôi cười.
- Trên thế giới, nhiều trường hợp chính nhà văn tạo nên scandal
cho tác phẩm để đẩy con số phát hành lên cao. Thậm chí có trường hợp
chụp cả ảnh khỏa thân của tác giả làm bìa tác phẩm, chị nghĩ sao về điều
này?
- Tôi thấy hơi buồn cười. Với tôi, văn chương chẳng đáng đánh đổi vậy
đâu.
- Truyện ngắn của chị xuất hiện rất nhiều trên báo xuân Bính Tuất
năm nay. Có vẻ như là chị “độc canh” mảnh đất này, chị có thể thống kê
số lượng ?
- Tôi quan niệm, từ lúc người ta gọi mình, cố gắng được đến đâu hay
đến đấy. Sẽ tới lúc chẳng ai cần mình khi xuân về…
- Nếu tự nhìn nhận, chị thấy mình đã làm hết sức trong năm vừa qua
chưa?
- Tôi chẳng bao giờ thấy mình đã làm hết sức. Tôi là đứa ham chơi, dù
nhiều khi chẳng chơi gì cũng không thèm làm.
- Gia đình đánh giá thế nào về thành quả chị đạt được trong năm
2005 ?
- Thật tình tôi cũng không biết nữa.
- Và dự định của chị trong năm mới là gì?
- Tôi cũng chưa biết. Trong văn chương tôi thường không có kế hoạch
gì, tùy vào cảm hứng. Nhưng cuộc sống tôi có nhiều dự định lắm, sửa nhà
nè, sinh con nè… Nhiều lắm chứ!
- Cuối cùng là “đất” cho chị gởi gắm đến bạn đọc những lời tốt
lành đầu năm mới…
- Lời chúc của tôi đơn giản thôi. Chúc bạn đọc một năm mới thật nhẹ
nhàng và có nhiều điều thú vị.
- Xin cám ơn và chúc chị tiếp tục gặt hái nhiều thành công hơn và
có thêm nhiều tác phẩm ưng ý trong năm Bính Tuất.
Phương Quyên thực hiện
Công An Nhân Dân
30-1-06
Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư: “Đằng sau
thành công là gánh nặng”
“Cánh đồng bất tận” là một lối viết hoàn toàn mới của nhà văn trẻ Nguyễn
Ngọc Tư. Người đọc không tìm thấy sự mơ mộng, lãng mạn trên những cánh
đồng như người ta tưởng. Cuộc sống người nông dân được “bóc vỏ” trần
trụi như nó vốn có. Khốc liệt, quằn quại và dữ dội.
Ngay khi vừa ra đời, tác phẩm đã tạo nên cơn sốt dư luận. Sách có số
lượng phát hành lên tới 25.000 bản - số ấn bản cao nhất cho sách văn học
Việt Nam trong năm 2005. Sau đây là cuộc trò chuyện của chúng tôi với
nhà văn Nguyễn Ngọc Tư.
- Đọc “Cánh đồng bất tận”, tôi thấy nhân vật bị “dồn đuổi” ráo
riết quá! Vì sao chị không mở cho nhân vật một lối thoát?
- Không
