|
PHAN KHÔI: TÁC PHẨM ĐĂNG BÁO 1930
SỰ KHỐNG CÁO CỦA ĐUỐC NHÀ NAM
Trung lập đề ngày 25 Juin xưng rằng mình công kích Đuốc nhà Nam phen nầy là giành lại cái nhân cách của người Việt Nam dưới bàn chưn kẻ vô lễ; ấy là sự quan hệ đến thói liêm sỉ của sĩ phu. Cái luận điệu ấy chánh đáng lắm. Thật vậy, ai nấy nghe thấy đều lấy làm cảm động, dầu bên đối địch cùng chúng tôi cũng vậy. Thế nhưng họ còn kiếm lời văn quá, Đuốc nhà Nam ngày 25 Juin chỉ trích rằng Trung lập báo nguyên là của ông Homberg, phụ thuộc với tờ báo tây Impartial, mà chúng tôi nhúng tay vào đó; rồi họ nói xa nói gần, ý muốn cho chúng tôi là vô sỉ. Lời tố giác ấy thiệt chúng tôi chẳng hề lấy làm lo một thí nào hết. Thiệt có như lời họ nói trên kia, Trung lập là nguyên của Homberg thiệt, phụ thuộc với Impartial thiệt, sự ấy còn ai mà chẳng biết, chúng tôi cũng chẳng hề chối sự ấy cùng ai. Nhưng hiện nay thì Trung lập đã đoạn tuyệt quan hệ với Impartial rồi về hết thảy mọi phương diện. Sự ấy cũng lại ai nấy đều biết vì chánh báo Impartial đã có thanh minh để trả lời cho tờ Tribune Indochinoise. Mà dầu cho tờ báo nầy là của người Tây đi nữa cũng mặc, chúng tôi cứ lấy lẽ công bình, lòng thành thực mà viết ra trên đó, mong làm ích lợi cho quốc dân, thì chẳng hơn là có một tờ báo An Nam nào khác mà trở lại gây ác cảm với đồng bào sao? Ở dưới thế lực của người ta mà lại tỏ bày được ít nhiều ý kiến của mình, chúng ta nhận cho sự ấy theo cái hoàn cảnh ta đây, là nên làm lắm, chẳng có gì sỉ nhục hết. Vậy thì sự tố cáo của Đuốc nhà Nam đó hoặc giả họ định phô trương ra để thêm vinh dự cho chúng tôi cũng chưa biết chừng. Có một điều chúng tôi rất tự tín, là những ý kiến và văn chương của Trung lập chúng tôi, từ bấy đến giờ chẳng có một chút nào là có đắc tội với quốc dân hết. Đồng nhân tòa soạn chúng tôi xin hứa rằng sẽ giữ luôn cái tôn chỉ ấy mà tấn tới mãi thì dầu cho ai vu cáo chúng tôi đến nỗi nước nào cũng chẳng làm hại được chúng tôi. Cái trình độ đọc báo của quốc dân ta ngày nay đã cao lắm, ai nấy đều cứ trên tờ báo mà phán đoán, chớ chẳng thèm kể đến cái tên nó là Trung lập đã bị tẩy chay một lần rồi. Vì chúng tôi tin ở mình lại tin ở cái cao kiến của độc giả, cho nên quả quyết mà nhận việc biên tập tờ Trung lập, chẳng sợ sệt chút nào mà cũng chẳng áy náy chút nào hết. Những lời vu hãm kia chỉ làm cho kẻ bày đặt ra nó sẽ bị lương tâm cắn rứt mà thôi.
Tòa soạn TRUNG LẬP Trung lập, Sài Gòn, s.6183 (28.6.1930)
ĐUỐC NHÀ NAM BIẾT
PHẢI TRUNG LẬP Hồi đầu Trung lập phân quân công kích Đuốc nhà Nam hai mặt. Một mặt chuyên đánh cái sự vô lễ của Đuốc nhà Nam; một mặt chuyên đánh cái thái độ đối phó với thời cuộc của chủ nhơn tờ báo ấy. Trung lập ra chiều ngày 24 Juin có tuyên bố rằng sẽ công kích cái sự vô lễ cho đến ngày nào Đuốc nhà Nam nhận lỗi mới hết công kích. Trong hai ngày nay tạm nghỉ mặt trận ấy đi, là để cho người ta có thì giờ mà tự xét lấy mình. Quả nhiên Đuốc nhà Nam ngày 26 Juin trong bài “Đuốc nhà Nam” can đảm lắm mà, từ cột nhứt hàng 86 cho đến cột thứ nhì hàng 30, luôn hai đoạn dài tờ báo ấy trực trần sự sai lầm của mình và nói phân minh rằng “Xin lỗi với bạn đồng nghiệp Trung lập báo”. Sự cải quá vẫn là sự tốt, nhưng mà cái lời nhận cựu của người ta, mình đem đăng lên báo mình, lại là sự tiểu tâm, cho nên xin miễn đăng những lời ấy của Đuốc nhà Nam. Vậy bắt đầu từ hôm nay Trung lập theo lời tuyên bố hôm chiều 24 Juin mà không công kích sự vô lễ ấy nữa, tức là rút bớt một mặt quân. Còn một mặt bên kia thì cứ tấn công như thường. Xin bà con thị chiến ở ngoài đừng thấy vậy mà hô lên rằng Trung lập đắc thắng! Chưa được. Để coi …. Trung lập, Sài Gòn, s.6183 (28.6.1930)
KÍNH CÁO ĐỘC GIẢ VỀ CUỘC BÚT CHIẾN Vì một sự bất đắc dĩ mà hơn tuần lễ nay chúng tôi khai chiến với báo Đuốc nhà Nam. Các ngài độc giả đọc những bài trong Trung lập về cuộc ấy từ bữa 21 Juin đây, chắc cũng nhận thấy rằng trận bút chiến nầy của chúng tôi tuy có hơi đầu voi đuôi chuột, nhưng thiệt là chánh đáng, theo khuôn phép nhà nghề, không đến nỗi thành ra sự cãi nhau vô nghĩa lý. Mà chẳng những một Trung lập chúng tôi, bên Đuốc nhà Nam, dầu lời lẽ khí như lúng túng một chút, chớ cũng vẫn giữ được cái vẻ đúng đắn. Cái sự đầu voi đuôi chuột, thiệt chúng tôi không thích, nhưng tại bên Đuốc nhà Nam số mới rồi chỉ nói sơ với chúng tôi một cột, thì không lẽ chúng tôi lại nói nhiều một mình. Người ta nói ít mà mình nói nhiều, cái đó chẳng những là mất cách lịch sự mà lỗ vốn. Lỗ vốn vì cũng như quân bên địch lơ thơ mà mình bắn nhiều quá, thì tốn đạn mà chẳng chết ai hết. Bởi vậy hôm nay trước mặt độc giả Trung lập, chúng tôi xin tạm ngưng câu chuyện công kích. Nếu các ngài có hỏi vì cớ gì, thì chúng tôi xin thưa rằng vì chúng tôi “thua buồn”. Vậy xin quý độc giả biết rằng từ số sau trở đi, Trung lập chúng tôi mỗi số chỉ có một bài lấy tình đồng nghiệp với Đuốc nhà Nam cho hết câu chuyện chớ thật không muốn công kích nữa. Cái cớ tại làm sao, đã nói ở trên rồi; mà không nói, tưởng các ngài cũng biết. Luôn thể, chúng tôi xin ai nấy biết rằng mấy hôm trước, trong khi công kích, chúng tôi có nhiều lời đùa bỡn ông Nguyễn Phan Long, ấy là theo phép hành binh, lợi hướng nào thì đi hướng ấy, chớ thiệt tình chúng tôi không có khinh dể ổng. Bữa nay trở đi, xin bà con bỏ những lời đùa bỡn ấy ở ngoài tai. Vả lại từ nay trên tờ Trung lập cũng không châm chọc Đuốc nhà Nam nữa, miễn là tờ báo ấy không có chỗ nào hớ cho người ta châm chọc được. Vậy thì cuộc bút chiến của chúng tôi đến bữa nay kể như đã liễu kết rồi. Hỏi ai thắng thì xin trả lời rằng cái chơn lý nó thắng chớ ai? TRUNG LẬP Trung lập, Sài Gòn, s.6184 (30.6.1930)
CÙNG CÁC ĐỘC GIẢ YÊU QUÝ Có nhiều vị độc giả sẵn lòng hạ cố đến bổn báo mà gởi rất nhiều bài trường thiên đại luận nói về cái thái độ của ông Nguyễn Phan Long, đảng Lập hiến và Đuốc nhà Nam, Trung lập đồng nhơn chúng tôi lấy làm cảm ơn các bạn lắm. Song giữa lúc chúng tôi đương công kích bên kia, nếu phải đăng hết những bài ở ngoài gởi đến, thì té ra lấy chúng khẩu mà ăn hiếp người ta, cái đó không phải thủ đoạn của người quân tử, tưởng độc giả các ngài cũng nhận cho như vậy. Vả lại, nếu bên nầy đăng những bài ngoài gởi đến, thì chắc bên kia họ cũng sẽ đăng những bài ngoài gởi đến; hoặc không có, họ cũng có thể sẽ bịa đặt ra mà đăng để cho rột đám. Như thế thì sẽ thành ra một cuộc đấu khẩu của một đám đông người, chớ chẳng phải là một cuộc tranh luận nghiêm trang của hai tờ báo nữa. Thưa các bạn, cái đó chúng tôi thật tình không thích. Mà chắc các bạn cũng không thích như chúng tôi. T.L. Trung lập, Sài Gòn, s.6190 (7.7.1930)
Trở về mục lục Trang Phan Khôi
8-10-07 |