-ÐQAThái: Ông vừa nói, nếu xảy ra một trận chiến thì các nước nhỏ trong khu vực Ðông Nam Á không có khả năng chống cự với Hải Quân Trung Quốc?

-Ông Hồ Văn Kỳ Thoại: Tôi tin chắc rằng những nước trong vùng không có khả năng chống cự, vì Hải Quân Trung Quốc bây giờ bành trướng quá nhanh và quá lớn để một quốc gia như Việt Nam, Phi Luật Tân, Mã Lai, Nam Dương có thể đương đầu. Có chăng thì chỉ có những vụ đụng độ lẻ tẻ như Việt Nam Cộng Hòa đụng với Trung Quốc năm 1974, chứ tôi không tin là có một trận hải chiến to lớn vì sự chênh lệch quá lớn giữa các lực lượng Hải Quân.

-Ông Hồ Văn Kỳ Thoại: Ðúng như vậy! Ngược dòng lịch sử thì thấy năm 1974 Hoa Kỳ hoàn toàn như là đồng ý chuyện Trung Cộng chiếm các đảo Hoàng Sa, cho nên họ không can thiệp, không giúp đỡ, ngay cả giúp đỡ Việt Nam Cộng Hòa về phương diện nhân đạo cứu người ngoài biển. Chúng ta đã thấy rõ. Nhưng bây giờ là thế kỷ 21, tình hình quân sự cũng như chiến lược ở khu vực đã khác rồi, Hoa Kỳ bây giờ chỉ lo ngại Trung Cộng mà thôi (không còn Liên Bang Xô Viết nữa). Theo tôi, mọi cử động của Trung Cộng thì Hoa Kỳ sẽ có những biện pháp thích ứng để đương đầu.

-Ông Hồ Văn Kỳ Thoại: Tôi không nghĩ rằng Hoa Kỳ can thiệp, trừ khi có một hiệp ước giữa hai quốc gia (Hoa Kỳ và Việt Nam). Thí dụ trong khối NATO ở Âu Châu chẳng hạn. Ðến lúc hữu sự, sự tấn công vào một quốc gia coi như sự tấn công vào các quốc gia trong khối, còn hiện nay, Hoa Thịnh Ðốn và Hà Nội không có một hiệp ước tương tự với nhau cho nên khi đụng độ tôi nghĩ Hoa Kỳ sẽ giải quyết trên phương diện ngoại giao nhiều hơn là dùng võ lực.

-Ông Hồ Văn Kỳ Thoại: Sự tương quan giữa đôi bên có thể không được đặt ra vì hai lực lượng quân quá chênh lệch.Ví dụ, vấn đề tàu ngầm chẳng hạn, bây giờ Trung Quốc có khoảng 38 chiếc tàu ngầm, trong đó có hai chiếc loại nguyên tử; còn Việt Nam không có chiếc tàu ngầm nào loại tấn công, ngoại trừ hai tàu ngầm cũ kỹ và rất nhỏ, loại chở người nhái để thám thính, do Bắc Hàn chuyển giao. Với lực lượng tàu ngầm như vậy, nếu có một dự tính trước, Hải Quân Trung Cộng có thể tiêu diệt Hải Quân Cộng Sản Việt Nam trong thời gian rất ngắn. Vì Hải Quân Việt Nam được tổ chức để phòng vệ nhiều hơn tấn công, trong khi Hải Quân Trung Cộng được trang bị để tấn công, nhất là họ có rất nhiều tàu ngầm, và chiến hạm tối tân hơn. Nguy cơ lớn nhất là họ có tàu ngầm trang bị hỏa tiễn đi rất xa, có thể từ 3,000 đến 3,800 hải lý. Có thể nói, Hải Quân Việt Nam bị đe dọa nặng nếu xảy ra một cuộc hải chiến quy mô.

- Ông Hồ Văn Kỳ Thoại: Tôi thấy nếu có thật thì chuyện này cũng lạ, vì khi nói tuần tiễu chung là phải đặt câu hỏi là tuần tiễu để bảo vệ lãnh hải của ai và để chống đỡ với quốc gia nào. Nếu mà nói đến chuyện tuần tiễu chung để bảo vệ lãnh hải Việt Nam chẳng hạn thì tôi thấy sự tham dự của Trung Cộng thật là vô lý, vì ta phải tự hỏi ai là kẻ muốn xâm nhập vào Việt Nam. Còn nếu tuần tiễu chung để giúp Trung Cộng bảo vệ lãnh hải của Trung Cộng thì còn vô lý hơn, vì Hải Quân Việt Nam quá nhỏ so với Hải Quân Trung Cộng.

-ÐQAThái: Trong một tình thế giả định, hiện nay, với áp lực của Cộng Sản Trung Quốc ngày càng mạnh và Bắc Kinh có tham vọng thôn tính khu vực biển Ðông của Việt Nam, nếu được giao một chức vụ là tư lệnh lực lượng Hải Quân, thì trong trường hợp xảy ra hải chiến, ông sẽ rút được kinh nghiệm nào từ trận hải chiến ngày 19 tháng Giêng, năm 1974 để chống đỡ?

-Ông Hồ Văn Kỳ Thoại: Ðây là trường hợp giả tưởng để bàn cho vui! Nếu mình không ở trong cương vị đó, thì khó nói lắm. Vấn đề là mình có thẩm quyền quyết định hay là không, đó là điều quan trọng, không giống như năm 1974, Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu cho tôi toàn quyền quyết định làm thế nào để chứng minh chủ quyền của Việt Nam.

Còn trường hợp xảy ra bây giờ, liệu người tư lệnh Hải Quân có toàn quyền quyết định hay không, và nếu thực sự có toàn quyền, tôi nghĩ là phải có những phản ứng như thời 1974, nghĩa là phải phản ứng thật chớp nhoáng và thật mạnh, để chứng minh chủ quyền của một quốc gia độc lập, chứ không phải là với mục đích tiêu diệt một hạm đội quá lớn như của Trung Cộng hiện tại.