|
Phỏng vấn Giáo sư Nguyễn
Khắc Nhẫn về
RFI Paris, 1/10/2007
RFI : Thưa giáo sư, vừa qua, báo chí trong nước cho biết Chính phủ đã chấp thuận dự án xây dựng một nhà máy nhiệt điện tại Hậu Giang, với vốn đầu tư của tập đoàn EDF (Electricité de France) lên tới 4 tỷ đô la, giáo sư nhận định như thế nào về dự án này. NKN : Kính chào quý vị thính giả-Kính chào Anh. Chúng ta nên thận trọng về những thông tin thiếu chính xác, được tung ra quá sớm. EDF không hề tuyên bố sẽ đầu tư 4 tỷ đô la vào dự án nhiệt điện than ở Hậu Giang. EDF có ý định chung sức với tập đoàn khác để đầu tư trong hai giai đoạn đầu của chương trình với công suất 1200 MW, chứ chưa có tham vọng đầu tư vào cả nhà máy với công suất quá lớn 3600 MW. Thắc mắc đầu tiên là vị trí nhà máy (ở cạnh sông) có kinh tế cho việc chuyên chở liên tục hàng loạt tấn than không. Trước khi quyết định, EDF cần thì giờ nghiên cứu tỉ mỉ mọi khía cạnh.
RFI : Trong thời gian qua, Pháp đã có một số dự án hợp tác về năng lượng tại Việt Nam, giáo sư đánh giá thế nào về mối quan hệ này, hướng phát triển. NKN : Vâng, trong 30 năm hành nghề ở EDF, tôi có nhiều dịp theo dõi những công trình hợp tác giữa EDF và Công ty Điện lực Việt Nam (EVN : Electricité du VietNam). Năm 1962, lúc làm cố vấn kỹ thuật cho ông Bộ Trưởng Công chánh, Nguyễn Văn Dinh, ở miền Nam, tôi đã khởi xướng và thúc đẩy hợp tác giữa EDF với Điện lực miền Nam và trường Cao đẳng Điện học Phú Thọ. Năm 1980, trở về nước công tác, tôi có đề nghị với ông Phạm Khai, Bộ Trưởng Bộ điện than viết thư yêu cầu EDF hợp tác. Ông Bộ Trưởng nhờ tôi soạn thư cho ông Bộ Trưởng và đem thư về tận tay cho ông chủ tịch EDF, Marcel Boiteux. EDF đã có rất nhiều đóng góp trong những công trình nghiên cứu và thiết kế hệ thống điện ở Hà Nội, miền Trung và đặc biệt thành phố Huế. Ta đã hợp tác chặt chẻ với EDF trong công trình thủy điện Vĩnh Sơn (66 MW) và gần đây nhà máy nhiệt điện khí Phú Mỹ (715 MW). Hướng phát triển có nhiều triển vọng, nhưng còn tùy ở thái độ đối xử của ta.
RFI : EDF là tập đoàn năng lượng đứng hàng thứ hai trên thế giới. Nguyên là cố vấn cao cấp của tập đoàn này, theo giáo sư, Việt Nam nên khai thác những điểm mạnh nào của EDF trong hợp tác với tập đoàn này ? NKN : EDF, như Anh đã nhắc, là một tập đoàn giàu kinh nghiệm nhất nhì trên thế giới, không riêng gì trong lĩnh vực điện hạt nhân. Nhưng tôi có cảm tưởng là EVN chưa có chiến lược hợp tác dài hạng với EDF, chưa biết triệt để khai thác những ưu điểm của tập đoàn bạn. Những lĩnh vực chính mà ta có thể yêu cầu EDF đóng góp là : · Đào tạo cán bộ · Quản lý, thương mại · Thiết kế phòng thí nghiệm · Phương pháp tính giá điện · Dự báo nhu cầu …. RFI : Trong thời gian qua, chính phủ Việt Nam đã phê duyệt nhiều dự án xây dựng nhà máy nhiệt điện, như dự án với Cộng hòa Sec (3 tỷ đô la), ADB tài trợ 1 tỷ đô la cho dự án Mông Dương, Quảng Ninh và sắp tới là dự án với EDF. Giáo sư bình luận gì về chính sách phát triển năng lượng của Việt Nam. NKN : Câu hỏi này rất tế nhị, xin Anh thêm vài phút để các bạn thính giả nhận rõ tầm quan trọng. Đối với tôi và chắc cũng là ý kiến của nhiều chuyên gia độc lập, không vụ lợi : chính sách phát triển điện lực Việt Nam với nhiều nhược điểm lớn, có thể tai hại cho môi trường và nền kinh tế quốc gia. Giáo sư Phạm Duy Hiển ở trong nước và cá nhân tôi đã nhiều lần lên tiếng, không đồng ý với những con số của EVN đưa ra. Ban đầu EVN dự trù nhu cầu điện của ta là 200 tỷ kWh năm 2020. Chúng tôi đã giật mình ! Gần đây, con số đã nhảy vọt lên gần 300 tỷ kWh ! Chẳng nước nào trên thế giới bay nhảy nhanh như thế ! EVN quá lạc quan về nhu cầu và quá bi quan về tiềm năng thiên nhiên của đất nước. Vì vậy, viện lý do cân bằng một cách thô sơ để đưa điện hạt nhân vào năm 2017-2020 là vô lý ! Ta không thể tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng điện lực quá cao 17% mỗi năm (giả thuyết 20% cũng được tung ra ?). Với mức tăng trưởng lũy thừa (exponentiel) như thế, cứ vài ba năm (tôi xin nhấn mạnh vài ba năm), EVN lại phải tăng gấp đôi số nhà máy và hệ thống điện hiện hữu. Tiền ở đâu ra ? Với tốc độ GDP 8-8,5% mỗi năm, hệ số đàn hồi của ta là 2 quá lớn. (Xin giáo sư cho biết hệ số đàn hồi là gì ? Đó là tỷ lệ giữa mức tăng trưởng tiêu thụ năng lượng và mức tăng trưởng GDP hằng năm). Cần phải triệt để tiết kiệm và sử dụng tối ưu năng lượng. Hạ thấp hệ số này càng thấp càng quý, càng nhanh càng tốt. Theo EVN, nước ta phải đầu tư bình quân 4 tỷ đô la mỗi năm cho ngành điện, tức ít nhất 80 tỷ đô la trong vòng 20 năm tới. Nhìn danh sách hàng loạt nhà máy điện mọc ra như nấm, tôi thấy chóng mặt. Tuy EVN đã kết hợp và sử dụng những phương pháp quy hoạch quốc tế nổi tiếng như chương trình WASP III (Áo), PDPAT II (Nhật) và STRATEGIST (Mỹ), nhưng kết quả dự báo nhu cầu điện lực còn nhiều nhược điểm, thiếu khoa học, không khách quan, nên khó thuyết phục các chuyên gia. Sao ta lại ít quan tâm đến nguồn năng lượng tái tạo dồi dào mà một hai cứ ham làm điện hạt nhân, không kinh tế và nguy hiểm cho hàng chục thế hệ con cháu sau này. Trong bài toán phát triển bền vững tối ưu, đừng quên vấn đề hội nhập khu vực và quốc tế, đừng quên công nghệ tân tiến ít hao tốn năng lượng, đừng quên khâu then chốt là khả năng huy động vốn ! Xem nặng cân bằng tài năng lượng và xem nhẹ cân đối tài chính dẫn đến bế tắt. Các quy hoạch được Chính phủ phê duyệt đều không được thực hiện đúng mức, kịp thời là vậy. Có nhiều lúc ta lại quên rằng thiết bị phải nhập khẩu cần nhiều thời gian. Theo tôi quy hoạch điện lực tối ưu không thể tách ra ngoài toàn bộ nền kinh tế quốc gia.
*******
Đài phát thanh quốc tế Pháp xin chân thành cảm tạ giáo sư Nguyễn Khắc Nhẫn. Được biết, giáo sư Nguyễn Khắc Nhẫn sẽ có một buổi thuyết trình và thảo luận với đề tài : Việt Nam trước sự thách đố năng lượng toàn cầu, sẽ tổ chức chiều chủ nhật 7/10/2007, tại hội quán Hội người Việt Nam tại Pháp, 16 rue du Petit Musc, 75004 Paris
Trở về trang Hồ sơ Điện
Hạt Nhân của Trần Hữu Dũng |