Quyết định 97 – một văn
bản pháp quy - không những giới hạn “lĩnh
vực” các viện nghiên cứu tư nhân được hoạt
động mà còn cấm các cơ quan, tổ chức nghiên
cứu công bố rộng rãi ý kiến phản biện về
đường lối, chủ trương, chính sách.
Nửa tháng đã trôi qua
kể từ khi IDS tuyên bố tự giải tán, song các
ý kiến phản biện Quyết định 97 vẫn chưa chấm
dứt. Trong vài ngày qua, Tiến sĩ Nguyễn
Quang A, cựu thành viên của IDS đã tiếp tục
gửi các thư cho một số nơi, một số người
liên quan đến Quyết định 97...
Các thư này đề cập đến
những vấn đề gì. Trân Văn phỏng vấn Tiến sĩ
Nguyễn Quang A.
Trân Văn:
Thưa Tiến sĩ, chúng tôi được biết ngày 27
tháng 9, ông có gửi cho ông Hà Hùng Cường,
Bộ trưởng Tư pháp một Thư ngỏ, đề nghị ông
Cường kiến nghị với Thủ tướng.
Quyết định 97 vi
phạm luật pháp
Tiến sĩ Nguyễn Quang
A: Thật sự kiến nghị này của tôi cũng
chỉ là tiếp tục kiến nghị trước kia của IDS
mà thôi. Trước kia, khi mà Quyết định 97
chưa có hiệu lực pháp luật thì chúng tôi
kiến nghị với Thủ tướng là nên hoãn lại thì
nó sẽ hay hơn, nhẹ nhàng hơn. Rất đáng tiếc
là lời khuyên của chúng tôi đã không được
chấp nhận. Quyết định đó đã có hiệu lực và
khi nó có hiệu lực rồi thì chúng tôi vẫn
thấy rằng Quyết định này có rất nhiều điều
vi phạm về luật pháp.
Trong thư gửi ông Bộ
trưởng Tư pháp Hà Hùng Cường ngày 27 tháng
9, tôi chỉ nêu cái sai phạm về mặt thủ tục
mà thôi.
Trong công văn trước
kia của ông Hà Hùng Cường, thừa ủy quyền của
Thủ tướng trả lời cho Viện chúng tôi, ông ấy
có nói rằng Quyết định này đã được đưa ra
một cách hoàn toàn đúng với pháp luật hiện
hành lúc đó.
Trong thư ngỏ ngày 27
tháng 9 ấy thì tôi chỉ ra rằng không phải
như vậy. Về mặt thủ tục, Quyết định 97 của
Thủ tướng đã vi phạm nghiêm trọng những văn
bản quy phạm pháp luật hiện hành trong thời
gian 2008 và 2009. Và vì vi phạm thủ tục như
thế thì một Quyết định như thế phải được coi
là vô hiệu. Tôi kiến nghị với Bộ trưởng Bộ
Tư pháp là ông thừa nhận vi phạm đó và kiến
nghị Thủ tướng hủy Quyết định của mình.
Tại Thư ngỏ, Tiến sĩ
Nguyễn Quang A đã trích dẫn Phụ lục các cam
kết mà Việt Nam áp dụng khi gia nhập Hiệp
định thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới.
Phụ lục này được đính kèm trong một nghị
định thư mà Quốc hội Việt Nam phê chuẩn hồi
cuối năm 2006.
Theo đó, Việt Nam sẽ tổ
chức lấy ý kiến của các đối tượng chịu sự
tác động trực tiếp của những quy phạm pháp
luật mà Việt Nam dự kiến sẽ ban hành. Đồng
thời sẽ đăng dự thảo của những quy phạm pháp
luật đó trên Trang tin Điện tử của Chính phủ
ít nhất là 60 ngày.
Sau Nghị định thư vừa
kể, Việt Nam đã sửa Luật Ban hành văn bản
quy phạm pháp luật cho phù hợp.
Khi được ủy quyền trả
lời IDS, ông Hà Hùng Cường đã viện dẫn một
số văn bản quy phạm pháp luật không còn hiệu
lực để biện bạch cho những chi tiết mà IDS
từng chỉ ra là sai phạm về mặt thủ tục.
Có lẽ cũng cần nhắc lại
rằng, sau khi IDS tuyên bố tự giải tán hồi
giữa tháng 9, một số tờ báo lớn ở Việt Nam
đã đăng công văn do ông Hà Hùng Cường, thừa
ủy quyền Thủ tướng, gửi IDS từ hồi đầu tháng
9.
Điều này, tạo ra sự ngộ
nhận về việc chính quyền đã lắng nghe và có
phản hồi trước sự kiện IDS tuyên bố tự giải
tán. Cũng vì vậy, Thư ngỏ mới nhất, ký ngày
27 tháng 9 đã được Tiến sĩ Nguyễn Quang A
gửi cho nhiều tờ báo tại Việt Nam.
Ông kể tiếp: Tôi gửi
Thư ngỏ đó là gửi qua mười tờ báo lớn, chính
thống của Việt Nam. Rất đáng tiếc là không
có tờ báo nào đăng Thư ngỏ đó của tôi. Vì
không có báo chính thức nào đăng, cho nên
tôi e rằng Bộ trưởng Hà Hùng Cường chưa đọc
được. Cho nên ngày hôm qua, tôi đã viết một
bức thư bình thường, trích lại toàn văn Thư
ngỏ đó. Tôi hy vọng rằng, bức thư được gửi
bảo đảm, chắc chắn sẽ đến tay Bộ trưởng Hà
Hùng Cường. Tôi hy vọng là trong những ngày
tới, Bộ trưởng sẽ phản hồi đối với cái thư
đó của tôi!
Luật chỉ để trị
dân?
Trân Văn:
Thưa Tiến sĩ, các đề nghị mà ông nêu trong
các thư thì đều viện dẫn các qui định pháp
luật hiện hành của Việt Nam, là người viết
và là người gửi, ông có hy vọng các thư đó
sẽ được xem xét nghiêm túc và được đáp ứng
không ạ?
Tiến sĩ Nguyễn Quang
A: Tôi là một công dân, thi hành rất là
nghiêm túc các luật, bất luận tôi nghĩ rằng,
luật đó sai nhưng mà có hiệu lực thì tôi vẫn
cứ phải chấp hành. Những đồng nghiệp của tôi
ở Viện IDS cũng như vậy. Cho nên chúng tôi
cho rằng Quyết định 97 sai nhưng khi Quyết
định ấy không được hoãn, không được hủy bỏ
và vẫn có hiệu lực thì chúng tôi cũng tuân
thủ. Chính vì thế trước khi Quyết định đó có
hiệu lực năm giờ đồng hồ, chúng tôi tuyên bố
giải tán.
Tôi hy vọng rằng, Đảng
CSVN, cơ quan hành pháp cao nhất của Việt
Nam, các Bộ, các báo,.., chí ít cũng phải
gương mẫu chấp hành luật như tôi. Nếu mà họ
không phản ứng gì thì lúc đó tôi lại phải
rút ra những bài học cho mìnhvà sẽ có những
bước tiến hành tiếp.
Trân Văn:
Thưa Tiến sĩ, trong nhiều năm qua, tại Việt
Nam có khẩu hiệu là “Sống, làm việc theo
Hiến pháp và pháp luật”, ông nhận định thế
nào về tính khả thi của khẩu hiệu này đối
với thực tế ở Việt Nam hiện nay?
Tiến sĩ Nguyễn Quang
A: Tôi chỉ mong muốn rằng những người
thông qua pháp luật, những người nêu ra khẩu
hiệu đấy, họ phải là những người đầu tiên,
họ phải là những người gương mẫu nhất thực
hiện pháp luật do chính họ đề ra.
Còn nếu mà cơ quan ban
hành ra pháp luật, cơ quan hành pháp, Toà
án,... mà không tuân theo pháp luật thì lúc
đó là nêu một tấm gương rất là xấu và để cho
người dân thấy rằng như vậy là luật chỉ để
trị dân thôi! Đấy là điều không thể chấp
nhận được!
Trân Văn:
Cám ơn Tiến sĩ đã dành thời gian cho thính
giả Đài RFA.