|
Doanh nhân Lương văn Lý: Phút tản mạn trong thời bận rộn
Nguyễn Thị Ngọc Hải phỏng vấn
Một trí thức Saigon tiêu biểu, được đào tạo tại nước ngoài. Làm công tác ngoại giao 30 năm,Có thể dịch trực tiếp các vấn đề chuyên môn sâu bằng hai thứ tiếng Anh- Pháp cùng một lúc.Rời bỏ các chức vụ ở các lĩnh vực công việc lý tưởng (phó giám đốc các Sở ngoại vụ, Kế hoạch đầu tư…) để làm doanh nhân.Ông Lương văn Lý nổi tiếng không chỉ vì dám bỏ về làm dân thường ở một thời điểm rất sớm, mà còn vì con người lịch lãm, có uy tín. Ông nhanh chóng tạo nên hình ảnh một doanh nhân thực sự, chẳng còn đâu dấu vết của quan trường.
Phóng viên: Thưa ông, vì sao trong lá thư của lãnh sự quán Vương quốc Bỉ vừa gửi bộ trưởng Trương Đình Tuyển cảm ơn đoàn cấp cao Việt Nam sang Bỉ, lại có cả” lời cảm ơn đặc biệt gửi đến ông Lương Văn Lý , một lần nữa, ông đã chứng minh và bảo vệ rất hùng hồn quyền lợi của đất nước mình”?
Ông Lương văn Lý: Tôi có mặt trong đoàn chuyên viên Việt Nam sang Bỉ vận động đầu tư vào Việt Nam. Đây là hoạt động chuẩn bị cho chuyến thăm Việt Nam của Thái tử vào tháng 3 năm tới. Sẽ Có nhiều doanh nhân đi cùng Thái tử. Chúng tôi giới thiệu Việt Nam.
PV: Ông đã trình bày vấn đề gì mà tạo được lời khen “mặc dù không còn tại chức trong chính quyền, ông vẫn luôn đóng vai trò rất tích cực trong sự tôn vinh quốc gia mình”?
Lương Văn Lý: Tôi trình bày các vấn đề pháp luật Việt Nam, giải đáp các thắc mắc.
PV: Họ thắc mắc có nhiều câu gay cấn không?
Lương Văn Lý: Họ có rất ít thông tin về Việt Nam. Thường hỏi hệ thống tư pháp theo mô hình nào, những nguyên tắc cơ bản trong kinh doanh, luật Việt Nam khác phương Tây, và những khó khăn thực tế, ký hợp đồng xong có tranh chấp thì giải quyết ra sao, quá trình lập pháp của Việt Nam….
PV: Sự thành công trên diễn đàn quốc tế có phải “dấu vết của nghề ngoại giao” đem lại cho ông không? Rời ngành ngoại giao, ông có tiếc nó như một vết thương tinh thần không?
Lương Văn Lý: Đúng là có lợi ích thu dược từ những năm tháng đó: Hiểu biết văn hóa phương Tây, cách ứng xử, văn hóa kinh doanh. Đó là những thứ giúp đỡ tôi nhiều nhất. Tiếc chăng chỉ là tình cảm, 30 năm đời mình còn gì.. Không còn dịp thường xuyên với những người bạn thân thiết. Còn về chuyên môn, khi tôi sang Sở Kế hoạch đầu tư là một sự tiếp tục êm ả, bổ sung những mảng rất lớn về kiến thức và thực tế. Cho nên rời ngành ngoại giao, chỉ lưu luyến tình cảm chứ không là vết thương tinh thần.
PV: Giờ đây, kể cả trong kinh doanh, ông cũng trút dần chức vụ quản lý, chỉ còn làm chuyên môn? Ông phụ trách việc gì trong Công ty Luật VLT?
Lương Văn Lý: : Tổng giám đốc của tôi là luật sư Lê Quang Vy giới nghệ sỹ biết vì liên quan giải quyết những vấn đề sở hữu trí tuệ.. Tôi lo tập trung nhất về luật đầu tư, thương mại. Tôi cập nhật kiến thức, tìm cộng sự có kinh nghiệm, có khả năng tiếp thu mới và nhanh để đào tạo. Càng ngày, thấy cộng sự là hết sức quan trọng. Ngoại ngữ phải giỏi, độc lập tác chiến được, vì khách hàng nhiều nước ngoài.
PV: Ông có thấy công việc chỉ là công việc hay có sự thích thú, cả đời làm cán bộ nay làm kinh doanh, nhất là sụ phức tạp của luật lệ và giải quyết tranh chấp?
Lương Văn Lý: Tôi thấy công việc rất là lý thú. Đó là sự liên tục, không có gì trái với khả năng. Ở Sở Kế hoạch đầu tư, tôi phụ trách mảng đầu tư nước ngoài. Khi làm ở Công ty trước đây DNL, tôi làm tư vấn đầu tư, nay vẫn thế, có thêm mảng tranh chấp. Trước đây, tôi được đào tạo về luật ở Thụy Sỹ,
PV: Trong môi trường kinh doanh và luật lệ phức tạp hiện nay, ông gặp phải chuyện gì khó khăn nhất?
Lương Văn Lý: : Có nhiều việc phải phối hợp các luật sư. Phức tạp nhất là khi gặp tranh chấp hợp đồng dân sự. Lý do thì nhiều, nhưng hay gặp là doanh nghiệp Việt Nam khi ký hợp đồng không để ý chi tiết. Nóng lòng thực hiện, bỏ qua chi tiết, chỉ đồng ý đại thể. Lúc làm, chạm trán các thực tế kinh doanh, không nằm trong điều khoản nào, phát sinh tranh chấp, rất khó giải quyết. Phải vận dụng những thứ ngoài hợp đồng, các luật khác bổ sung hoặc nêu những yếu tố quyền lợi kinh tế hai bên thỏa thuận được, mất rất nhiều công sức.
PV: Tình hình khó khăn của khủng hoảng có ảnh hưởng làm ra nhiều “cái chết” như bất động sản, chứng khoán và sự lạm phát, sút giảm đầu tư, nợ đến hạn phải trả, giá vàng giá đô….Các doanh nghiệp lao đao. Công ty ông bươn chải thế nào?
Lương Văn Lý: Không ai thoát khỏi tình hình chung, chúng tôi cũng thế. Thách thức của công việc thì thời nào cũng có. Thời khó khăn phải có sáng kiến mới, sản phẩm mới, khai thác thị trường mới. Đã làm dịch vụ phải sẵn sàng lực lượng , tài năng, hậu cần để đối phó. Trong thực tế như các báo đưa “ngân hàng lãi to, công ty lỗ nặng”, mỗi công ty phải tìm ra thế mạnh của mình. Trong khó khăn cũng vẫn có dư địa, có “ốc đảo trên sa mạc”, phải tìm ra ốc đảo ấy. Các công ty dịch vụ khác các đơn vị sản xuất, đầu tư thông thường vì không quá phụ thuộc vốn nhiều, mà nằm ở kinh nghiệm, chất xám, quan hệ. Không phải quá phụ thuộc vay ngân hàng, huy động vốn. Kinh tế khó khăn, các nhà đầu tư càng cần 3 yếu tố đó của công ty dịch vụ giúp họ gỡ bớt khó khăn. Thí dụ, các yêu cầu nóng nảy sinh trong khó khăn như mua bán, sáp nhập doanh nghiệp… rất cần các chuyên viên tài chính, thuế, kiểm toán, luật sư…. Vì vậy, các công ty tư vấn ổn định hơn, không quá lao đao như sản xuất.
PV: Nhưng các công ty tư vấn cũng có mật độ tập trung cao nhất ở hai thành phố Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, cạnh tranh chắc là gay gắt?
Lương Văn Lý: Đúng vậy. Mức độ cạnh tranh là lớn nhất. Bốn anh nước ngoài khổng lồ về tư vấn tài chính, kiểm toán, luật… những tên tuổi lớn như Price Waterhouse Coopers, KPMG, Ernst & Young…., đó là chưa kể những công ty lớn Việt Nam…. Ngoài ra là thách thức về công việc. Nhu cầu phát triển của kinh doanh tăng cao đẻ ra nhiều thứ như huy động vốn ở đâu, môi trường pháp luật, quản lý, tìm kiếm thị trường.
PV: Luật đầu tư mời 2005 có giúp gỡ khó cho công việc nhiều không, thưa ông?
Lương Văn Lý: Có. Luật mới này mục đích xóa sự phân biệt đầu tư trong nước và nước ngoài, nhưng trên thực tế, sự phân biệt vẫn còn. Vân có hai hệ thống đối xử khác nhau. Thậm chí có khía cạnh còn thụt lùi trên thực tế. Người Việt ở nước ngoài về đăng ký doanh nghiệp nay mất quyền lựa chọn, nếu đăng ký, họ đương nhiên phải là doanh nghiệp nước ngoài. Thí dụ trong nước đang hoạt động gặp khó khăn tài chính, phải sáp nhập, đầ tư nước ngoài mua 30% vốn, thì xếp là doanh nghiệp trong nước hay doanh nghiệp nước ngoài? Lúng túng. Có lúc nói dưới 50% vốn là doanh nghiệp Việt Nam, có lúc lại nói bao nhiêu phần trăm không cần biết, hễ cứ có yếu tố nước ngoài là coi như doanh nghiệp nước ngoài. Ngoài ra, chuyện thủ tục xưa hay bị kêu là đáng sợ vẫn chưa giảm nhiều. Vẫn phải hỏi ý kiến hết bộ này bộ khác. Luật quy định 15 ngày trả lời nhưng không bao giờ đúng. Điều khoản ít được tôn trọng nhất, là thời hạn. Hồ sơ nộp sở Kế hoạch đầu tư mà họ phải đi hỏi các Bộ quá nhiều thì không còn nằm trong tầm tay nữa. Câu hỏi mà các nhà đầu tư quan tâm “tốn bao nhiêu thời gian” không bao giờ trả lời được.
PV: Là doanh nhân, ông tự nhận định về tình hình khó khăn kinh tế hiện nay thế nào?
Lương Văn Lý: Tôi không là chuyên gia nghiên cứu, nhưng theo tôi, kinh tế Việt Nam với độ mở lớn như hiện nay, phụ thuộc ngoại thương, thu nhập lớn từ đầu tư nước ngoài, ODA đương nhiên chịu ảnh hưởng kinh tế thế giới. Họ sổ mũi thì ta phải nhức đầu. Thứ hai, tất nhiên là có sự yếu kém của vận hành kinh tế nội tại Các căn bệnh thì nêu quá nhiều rồi Nhưng quan trọng theo tôi, là chính sách đầu tư của nhà nước phải xem lại .. .
PV: Thế còn nguyên nhân lợi ích nhóm chi phối cả các chính sách mà nay đã được nhắc đến nhiều?
Lương Văn Lý: Lợi ích cá nhân cũng là khía cạnh của vấn đề. Cũng có hiện tượng trục lợi. Cái tôi thấy rõ nhất là bệnh thành tích, nóng vội phát triển, cố đạt GDP cao cho đó là chứng tỏ chính phủ điều hành tốt, không tính chất lượng và bền vững.
PV: Vậy theo ông, ta phải làm gì?
Lương Văn Lý: Theo tôi, thứ nhất, phải xem lại chính sách đầu tư, thứ hai, cải tổ DNNN, thứ ba, giải quyết các tiêu cực bộ máy nhà nước. Những chuyện này ai củng thấy rồi, vấn đề là làm thực sự hiệu quả.
PV: Trong tình hình hiện nay, Mỹ trì trệ, Châu Âu nợ công, Châu Á lạm phát, ông có tin vào dự đoán lạc quan của một số nhà nghiên cứu kinh tế thế giới nói chỉ 3 năm nữa, thế giới sẽ phục hồi, thoát khỏi khủng hoảng hiện nay?
Lương Văn Lý: Mọi tiên đoán 2 hay 3 năm chỉ là cảm tính, chưa rõ tính khoa học, Trong nước thì phải nhìn thấy nhà nước giải quyết những vấn đề trên như thế nào. Người dân muốn thấy chính phủ đang đi theo chiều hướng giải quyết những vấn đề. Những dấu hiệu phãi xuất hiện cùng lắm là 6 tháng nữa không thể kéo dài.
PV: Cũng có những người sốt ruột muốn thay đỗi, như hiện tượng bộ trưởng Đinh La Thăng gây nhiều tranh luận ngược chiều, ông nghĩ gì về chuyện đó?
Lương Văn Lý: Các biện pháp cụ thể tôi chưa bàn đúng sai, nhưng tôi hoan nghênh tạo ra sự chuyển động trong sự trì trệ chung phổ biến hiện nay ..
PV: Trở lại với nhận định kinh tế thế giới, nhiều người tin rằng thế nào cũng hồi phục vì. công thức tiến bộ nhất của loài người có đến hôm nay vẫn là dân chủ và tự do kinh doanh. Nhờ vào công thức này mà dù gặp khủng hoảng, bao giờ cũng phục hồi trở lại huy hoàng hơn trước. O^ng có nghĩ thế không?
Lương Văn Lý: Đây không phải cuộc khủng hoảng đầu tiên, từ 1939 đến nay đã nhiều rồi, mỗi lần có đặc thù riêng. Lần này có vẻ gay gắt hơn, vì thấy rõ chính tự do chủ nghĩa của chủ nghĩa tư bản dẫn đến khủng hoảng. Thuyết tự do này mạnh nhất thời Reagan, Thatcher. Làm sao tự do tối đa, doanh nghiệp lãi to thì kinh tế phát triển. Dẫn đến giới tài chính ngân hàng thao túng quá, không thể kiểm soát được nữa. Một số nhà tư tưởng tin rằng nó sẽ điều chỉnh và tốt đẹp hơn. Tạo ra của cải thì không mô hình nào tốt hơn, nhưng khiếm khuyết muôn đời như một thứ “ tội tổ tông “ là phân phối bất công.
PV: Còn trong đời sống xã hội hiện nay, ông quan tâm những vấn đề nào?
Lương Văn Lý: Có lẽ nhiều người quan tâm cho việc giáo dục, học hành của con cái, cố gắng để cho con đi học nước ngoài, phải nhờ nước ngoài đào tạo là điều đáng tiếc. Do giáo dục trong nước nói hoài, chờ hoài không thấy kết quả, ngày càng thấy rối rắm hơn. Lứa tuổi đi du học ngày càng sớm hơn, đầu cấp 3 là đi rồi. Mà đi học ở bất cứ nước nào cũng thấy hơn trong nước. Thật đáng tiếc. Niềm tin vào giáo dục yếu quá.
PV: Trước đây có lần ông phân tích sự lố lăng của nhà giàu mới là do văn hoá chưa theo kịp sự giàu có vật chất, và ông cho rằng họ sẽ tự điều chỉnh. Nay có phải đã có sự tiến bộ?
Lương Văn Lý: Không biết đã có ai khảo sát chưa,vì điều chỉnh văn hóa phải đòi hỏi lâu. Những kệch cỡm vẫn còn, nhưng gần đây, sự lố lăng kệch cỡm đã “chuyển” sang giới giải trí, biểu diễn, bị dư luận chú ý phê phán nhiều hơn.. Tôi thấy phản kháng của xã hội cũng rất mạnh, nhất là trên báo chí.
PV: Ông có theo dõi các chương trình giải trí gọi là có thu hút khán giả kiểu “Cặp đôi hoàn hảo” “…top model”…?
Lương Văn Lý: Tôi hoàn toàn không biết đó là cái gì. Nhưng có lần tôi đọc bài phỏng vấn một diễn viên, cô khoe cả những chuyện không tế nhị về cá nhân. Trong bữa cơm chiêu đãi ở nước ngoài, gặp vị nữ cục trưởng đi dự liên hoan phim Việt Nam, tôi có than phiền là cô diễn viên trả lời báo chí thế không ngửi được thì vị này thản nhiên bảo: thôi anh chỉ xem thơi, đừng ngửi….
PV: Thế còn các tranh luận về xã hội, văn chương, sách vở?
Lương Văn Lý: Có tranh luận tôi chú ý về ngôn ngữ của giới trẻ, có báo lên án hơi nặng nề. Những hiện tượng ấy thời nào cũng có. Sài Gòn xưa Phạm Duy viết những tiếng lóng vỉa hè như “bỏ đi tám”, hoặc có lúc nói “sức mấy” cha mẹ không đồng ý. Sau này nó chả là cái gì. Phải nghiên cứu xem vì sao nó có, có thay thế bằng cái gì chỉnh chu hơn không. Tôi thấy từ sau 1975 đến nay, việc tuyên truyền quảng bá tinh hoa tiếng Việt ngày càng giảm. Ngày xưa cụ Phạm Văn Đồng quan tâm, khuyến cáo các cơ quan nhà nước. Bây giờ nhiều khi dùng tiếng nước ngoài dễ hơn tiếng Việt. Nhiều khái niệm mới trong khoa học, công nghệ, không có tiếng Việt..
PV: Trong cuộc sống hiện đại, phải hài hòa nhiều mặt, doanh nhân như ông nghỉ ngơi như thế nào?
Lương Văn Lý: Khái niệm nghỉ ngơi giờ cũng khác. Khó lắm.. Cuộc sống phong phú hơn, thách thức trí tuệ hơn. Cho đó là niềm vui thì vui hơn. Nói là về hưu nghỉ, thế quái nào được. Trừ phi cắt đứt mọi thứ, không ti vi, không điện thoại, không nói chuyện với con cháu. Còn phải suy nghĩ thì sao nghỉ ngơi được….
PV: Xin cảm ơn ông có những giây phút tản mạn, trải lòng nhiều khía cạnh của đời sống
Nguyễn thị Ngọc Hải (thực hiện )
5-12-11 |