|
Vietnamnet
PCI và buôn lậu sừng tê giác: Góc nhìn từ quốc tế
Hội nghị Ngoại giao diễn ra trong bối cảnh ngoại giao Việt Nam đang phải xử lý nhiều vấn đề nhạy cảm liên quan đến nghi án hối lộ 2,6 triệu USD trong dự án ODA của Nhật Bản và buôn lậu sừng tê giác Nam Phi. Tuần Việt Nam trao đổi với các học giả hàng đầu nghiên cứu về Việt Nam.
Giáo sư Carl Thayer là nhà nghiên cứu hàng đầu về Việt Nam tại Học viện Quốc phòng Australia ở Canberra. Giáo sư David Koh là chuyên gia về Việt Nam của ĐHQG Singapore và Giáo sư Brantly Womack là giảng viên chính trị học tại đại học Virginia, Mỹ.
- Là một người nghiên cứu về Việt Nam lâu năm ở nước ngoài, ông cảm thấy thế nào khi nghe những thông tin gần đây của ngoại giao Việt Nam: xì căng đan PCI với 2,6 triệu đôla tham nhũng ODA, buôn lậu sừng tê giác ở Nam Phi?
Gs. Carl Thayer: Các vụ tham nhũng gần đây liên quan đến hối lộ quan chức ở thành phố Hồ Chí Minh và việc lạm dụng đặc quyền ngoại giao trở nên "nổi tiếng" bởi có lợi ích của nước ngoài liên quan. Điều quan trọng là không phản ứng thái quá. Những vụ việc này cho thấy các cá nhân cụ thể bị thôi thúc của lòng tham đã tham nhũng. Việt Nam không phải là quốc gia duy nhất có hiện tượng tham nhũng ở quan chức.
Gs. Brantly Womack: Những xì căng đan đó rất nghiêm trọng đối với uy tín của Việt Nam. ODA quan trọng cho Việt Nam và các nhà tài trợ phải có lòng tin rằng tiền của họ sẽ được sử dụng thông minh và theo kế hoạch.
Vụ buôn lậu sừng tê giác liên quan tới Đại sứ quán Việt Nam ở Nam Phi có thể ít quan trọng hơn, nhưng trên thực tế, nó sẽ gây tác hại to lớn lên sự hiện diện và uy tín của Việt Nam ở nước ngoài.
Quy tắc miễn trừ ngoại giao đã tồn tại ngay từ những ngày đầu của ngoại giao ở Hy Lạp cổ đại cũng như Trung hoa cổ đại. Điều này là cần thiết bởi các nhà ngoại giao phải là đại diện của lợi ích và quan điểm của một quốc gia khi được cử sang một quốc gia khác. Tuy nhiên, nếu nguyên tắc miễn trừ ngoại giao được sử dụng cho hoạt động tội phạm, nó sẽ phá vỡ lòng tin của nước chủ nhà.
Vấn đề xảy ra ở Nam Phi đặt ra những câu hỏi sâu sắc đối với ngoại giao Việt Nam. Đâu là vấn đề gốc? Liệu đó có phải chỉ là một vài cá nhân tham lam? Liệu lương thấp đối với các nhân viên làm việc ở nước ngoài có thể tạo nên động lực cho các hành vi bất hợp pháp? Lương của các quan chức Việt Nam ở nước ngoài so với với các nước ASEAN như thế nào?
Trong những năm 1980, nhiều sinh viên người Việt tại Nga và Đông Âu đã nhận khoản thu nhập từ việc đưa quần áo Levis từ Việt Nam và bán chúng cho những người có nhu cầu và đưa những hàng hóa khác về Việt Nam. Đó là sự thích ứng cần thiết đối với những khó khăn vào thời điểm đó, nhưng tôi tự hỏi liệu nó có tạo nên một thói quen xấu về buôn bán bên lề của người Việt ở nước ngoài?
Đảng cần hành động nhanh và mạnh hơn cả Chính phủ
Gs. David Koh:
Xì căng đan PCI là cơ hội cho Đảng Cộng sản Việt Nam
mạnh tay trong chống tham nhũng. Làm được điều đó, những người đang
quan sát sự kiện này sẽ không nghi ngờ về việc Đảng đứng đằng sau
Chính phủ trong cuộc chiến chống tham nhũng.
Ngoại giao không chỉ là câu chuyện hình ảnh. Nó trước hết là về lợi ích quốc gia. Trừ khi VN nghĩ rằng bảo vệ các quan chức tham nhũng là nằm trong lợi ích quốc gia của mình, còn Đảng nên chỉ đạo Bộ Ngoại giao làm việc chặt chẽ với các Chính phủ nước ngoài để ngăn chặn tham nhũng ở các dự án lớn như vậy.
Buôn lậu đã là vấn đề cũ trong giới quan chức chính phủ được cử làm việc ở nước ngoài. Tôi nghĩ những kẻ buôn lậu đã làm tổn thương nghiêm trọng hình ảnh quốc gia. Buôn lậu sẽ khiến nước chủ nhà nghi vấn về tính liêm chính của những người cầm hộ chiếu ngoại giao và hộ chiếu công vụ Việt Nam.
Mối bận tâm khác ngoài lợi
ích quốc gia?
Gs. Carl Thayer:
Việt Nam đã có uy tín cao trên trường quốc tế nhờ vào các hoạt động
đối ngoại. Nhưng cùng lúc đó, Việt Nam cũng thu hút sự lưu tâm rộng
rãi của giới kinh doanh quốc tế về mức độ rộng lớn của hoạt động
tham nhũng. Việt Nam đứng thứ 3 từ dưới lên trong các quốc gia về
tham nhũng chỉ sau Indonesia và Philippines.
Gs. David Koh:
Như đã nói, các phái đoàn ngoại giao Việt Nam có
truyền thống mạnh mẽ và lâu dài về lòng vị tha và đặt quốc gia lên
trên hết. Đây là thời điểm để phục hồi truyền thống đó và đặt nó lên
trên tất cả.
- Từ bên ngoài quan sát, ông nghĩ cộng đồng quốc tế trông đợi về phản ứng của Việt Nam trước những vụ việc trên như thế nào?
Gs. Carl Thayer:
Cộng đồng quốc tế trông đợi Việt Nam hành động nhanh chóng và minh
bạch trong giải quyết hai vụ việc đó.
Đối với vụ buôn lậu sừng tê giác, Nam Phi và cộng đồng quốc tế sẽ nhìn Bộ Ngoại giao hành động xử lý quan chức đã bị phát hiện có trách nhiệm. Thêm vào đó, Bộ Ngoại giao được trông đợi là sẽ có bước đi phù hợp để nhổ tận gốc rễ việc lạm dụng quyền của các quan chức ngoại giao có thể xảy ra lần nữa.
Gs. David Koh:
Cộng đồng quốc tế luôn muốn nhìn thấy tham nhũng ở Việt Nam bị hạn
chế tối đa. Do đó, tôi nghĩ, điều tra kỹ lưỡng mà không phải lo sợ
hay dành sự ưu ái gì, và với sự hợp tác chặt chẽ và hỗ trợ từ các
nguồn tin (bao gồm cả các Chính phủ nước ngoài) là cách để giải
quyết những vấn đề này. Điều quan trọng là đối với các vụ chống tham
nhũng phải hành động quyết đoán và nhanh chóng.
Gs. David Koh: Hình ảnh quốc gia gồm những gì? Đó không chỉ là ngoại giao hay trở thành dân tộc chủ nghĩa. Đó là tất cả những gì mà quốc gia và nhân dân của một quốc gia làm. Cải thiện hình ảnh quốc gia của Việt Nam bắt đầu không phải từ ngoại giao (bởi vì mọi người tin vào những gì họ thấy, không phải những gì các nhà ngoại giao nói) mà từ trái tim và khối óc của mọi người Việt Nam. Nó cần phải bắt đầu từ trong trường học và cách mà những người trẻ được giáo dục.
Khuyến nghị quan trọng nhất mà
tôi có thể đưa ra là Việt Nam phải đặt ưu tiên trong triển khai các
chính sách chống tham nhũng và tổ chức tốt hơn các cơ quan có trách
nhiệm. Các Bộ trưởng phải chịu trách nhiệm trong triển khai chính
sách chống tham nhũng và khi họ thất bại, họ phải từ chức.
Phương Loan (thực hiện)
|