|
Người Việt (California)
Phở muôn màu, đa sắc tộc, ở Cali Hà Giang/Người Việt
Phở
Phở, “món quà
căn bản,” “street food” của người Việt Nam, vừa thông dụng, vừa thân
quen, là món ăn quan trọng được đặt cao gần ngang với địa vị của cơm
trong gia đình, và được yêu chuộng đến nỗi trong cách ví von, dân
gian thường gọi “vợ là cơm, bồ là phở.”
Với chúng ta,
phở là món ăn quốc hồn quốc túy, tương tự như hamburger với người
Mỹ, pizza với người Ý Ðại Lợi, mì với người Trung Hoa, và burrito
với người Mễ.
Nhưng hơn thế
nữa, với người Việt ở khắp nơi trên thế giới, tô phở là hình ảnh gắn
liền với quê nhà, và là nguồn cảm hứng cho những bài thơ bất tận.
Thật thế, đang
lang thang trên một thành phố ở bất cứ nơi nào trên trái đất, thoáng
nhìn thấy ba mẫu tự gộp thành chữ “PHỞ” thân yêu trên một bảng hiệu,
người ta chợt có cảm giác ấm áp như quê hương đã gần kề.
Với biến cố
1975, phở đã theo chân hàng triệu người Việt
Giờ đây phở là
một món ăn ngày càng thông dụng, được nhiều sắc dân thưởng thức và
đã nghiễm nhiên có mặt trong thực đơn của nhà hàng ở nhiều nơi.
Nhưng mỗi dân
tộc lại thưởng thức món phở đặc thù Việt
Ông cho biết đến
đây ăn phở một tuần hai lần, và rất mê phở gà, vì nó “healthy, làm
no và ấm bụng, mà không bị béo!”
Ðược hỏi đã biết
ăn phở từ bao giờ, ông Larry Davis, một cựu quân nhân Hoa Kỳ, bảo đã
được nếm phở “lần đầu tiên từ năm 1967 khi “tôi ở đó đúng 6 tháng 23
ngày,” nhưng chỉ thực sự “mê phở khi ăn ở Little Saigon” vào năm
1978, cùng đợt với nhiều người Việt tị nạn kéo qua đây.
Tôi hỏi có phải
ông cho là phở
“Nhưng tôi không
thích ăn hành với phở. Hăng quá!”
Gần bàn bên
cạnh, một cụ bà đứng tuổi người Ðại Hàn ăn mặc chỉnh tề đang chuẩn
bị dùng một tô phở, và cũng order thêm một tô mang đi.
Ông Thọ, chủ
nhân của “Phở 2000” cho chúng tôi biết khách của hệ thống “Phở 2000”
đa số là người Ðại Hàn. Theo ông Thọ thì người khách ở đây ăn phở
rất khác người Việt.
Trỏ vào bà cụ,
ông kể là trước đây hai vợ chồng bà cụ thường đến ăn phở mỗi tuần.
Nhưng kể từ khi ông cụ ốm, thì bà chỉ đi một mình, nhưng lúc nào
cũng mua phở về cho ông.
“Ðại Hàn họ ăn
nhiều bánh, ít nước, trộn rất nhiều tương đỏ tương đen, ăn rất nhiều
hành và nhiều chanh” Ông nói.
Tôi vừa nhìn một
cặp khách vắt chanh, tương ớt vào một đĩa hành tây đầy vung, rồi
trộn lên như người ta trộn sà lát, vừa nhìn quanh.
Món phở đắt
khách hàng nhất ở đây có lẽ là phở đuôi bò. Chúng tôi gọi lên ăn
thử. Nước dùng ngọt ngào, nhưng với “gu” người Việt Nam có lẽ hơi ít
gia vị, hương thơm chỉ thoang thoảng chứ không nồng nàn, và thịt
đuôi bò được hầm thật nhừ, gỡ hết xương rồi mới đem lên cho khách.
“Người Việt
chúng ta lại thích nhìn thấy nguyên khúc đuôi, và thích ăn sụn.” Một
người bạn của tôi nhận xét.
Tại tiệm phở
Hana ở Torrance, một khách hàng tên Grace, người Phi Luật Tân bảo
tôi là bà rất “mê phở.”
Khi được hỏi tại
sao, bà Grace ngẫm nghĩ một lúc rồi nói bắt phải giải thích tại sao
thì thật là khó. Bà cho rằng sự pha trộn giữa miếng ớt tươi, vị cay
sắc sảo của tương sriracha, mùi thơm dịu dàng của ngò, và thêm vị
chua chua của chanh, tất cả những thứ đó làm tăng mùi thơm của nước
dùng, và “với tôi, tô phở là một sự chiêu đãi cho cả toàn thân chứ
không riêng chỉ cho lưỡi, mũi, và bao tử.”
“Tôi nghĩ rằng
phở là chế biến kỳ diệu nhất! I just love it!”
Tưởng
đĩa rau thơm là salad
Ông nói, “lúc đó
tôi nghĩ phở thì OK, nhưng món sà lát này sao mà khó ăn thế. Rau quế
thì đắng, lại để nguyên cành, giá thì chỉ giòn giòn, nhưng chẳng có
mùi vị gì cả, dressing thì lại đặc quẹo.”
“Sau này khi
biết cách ăn phở tôi mới thấy là chính đĩa rau phụ đó đã làm nên món
phở!” Ông tâm sự.
Người Phi Luật
Tân ăn phở ra sao?
“Phở Ðặc Biệt”
là câu trả lời, thật nhiều gầu, gân, và nhiều nước béo.
Torrance cũng là
thành phố có nhiều người Nhật. Có một số người Nhật thích ăn phở,
nhưng không phải tiệm nào họ cũng ăn. Tiệm phở nào muốn bán cho
người Nhật phải biết gu của họ.
Chị Út, một
người chuyên nấu bếp cho các tiệm phở bán cho người ngoại quốc cho
biết người Nhật ăn uống rất tinh khiết. Họ không thích ăn phở béo
quá, đặc biệt cũng không thích ăn gầu, gân, sách. Còn người Ðại Hàn
thì thích ăn phở với thật nhiều kim chi.
Tiệm “Phở
Saigon” ở gần các hãng Toyota và Honda tại Torrance được nhiều nhân
viên người Nhật ở hai hãng này chiếu cố.
Ông Fred
Yakanama mê phở đến nỗi ăn phở mỗi tuần hai lần cho bữa trưa, chia
sẻ “gu” ăn phở của mình:
“Có thể tôi chưa
bao giờ được ăn phở chính gốc. Nhưng tôi cũng biết tiệm phở nào ngon
tiệm nào không. Tôi không thích phở bị béo quá, mùi đừng quá nồng,
và bánh phở phải thật dai.”
“Phở 97” ở Los
Angeles có nhiều khách Ấn Ðộ. Ở đây những người Ấn kiêng thịt bò thì
ăn phở gà, hay phở đậu hũ, còn những người kiêng heo thì chỉ ăn phở
bò, và đa số ăn phở chín nước trong.
Anh Thiên, người
làm bồi bàn ở đây cho biết có ông khách người Ấn đòi gặp ông chủ và
bắt ông chủ nhà hàng đích thân “cam kết là không dùng xương heo
trong phở bò” rồi ông mới dám ăn.
Bà Olivia Kumar
trò chuyện với chúng tôi khi đang đợi order togo, cho biết vợ chồng
bà thích ăn phở vào mùa lạnh, và chỉ thích mua phở về nhà ăn, mặc dù
luôn luôn được mọi người bảo là phải ăn phở tại chỗ, nóng hổi mới
ngon. Bà nói:
“Không hiểu tại
sao chúng tôi lại cứ thích ngồi ở sa lông, vừa ăn phở vừa xem tivi,
mỗi người chùm một cái chăn mỏng. chồng tôi thích ăn phở gà, còn tôi
thích ăn phở rau với đậu hũ.”
“Tại sao không
có phở với càri? Tôi nghĩ sẽ ngon lắm!” Bà Olivia Kumar bàn.
Anh Michael
Feliz cho chúng tôi biết anh rất mê phở, vì những thứ rau được dọn
lên ăn chung với phở rất có ít hương vị của quê anh (Mễ Tây Cơ).
“Chúng tôi rất
thích ngò và chanh xanh (lime)”
Phở và
giới trẻ Mỹ
Trong giới những
người đi làm, phở đang là món ăn trưa rất phổ biến. Vậy giới trẻ thì
có thích ăn phở không, tại sao, và họ ăn phở như thế nào?
Trần Uyên Thao,
một học sinh lớp 11 ở Cerritos High School, Cerritos giúp chúng tôi
làm một survey và post lên Facebook cho bạn bè của các em trả lời.
Ða số thành viên trong network này là các học sinh lớp 11, 12 và
sinh viên năm thứ nhất tại Nam Cali.
Trong vòng 36
tiếng đồng hồ, 90 em đã trả lời, với kết quả như sau:
Trong 90 mươi
em, 25% là người Việt Nam, 30% người Ðại Hàn, 12% người Phi Luật
Tân, 10% người Nhật, 8 % người Ấn Ðộ, và 15% là người Mỹ trắng.
Ða số các em Mỹ
trắng và Nhật ăn phở một lần mỗi vài tháng, người Phi đa số ăn phở
mỗi tháng một lần, người Ðại Hàn mỗi tuần một lần, và người Việt Nam
mỗi tuần vài lần.
Hơn 80% các em
ăn phở thay cho bữa trưa hoặc tối, số còn lại ăn phở điểm tâm.
Số người ăn phở
chín cao nhất, kế đến là tái, phở gà, bò viên, và ít em thích ăn
gầu, gân, sách.
Ða số đều dùng
được hoisin sauce và tương ớt. Không em nào ăn nước mắm với phở.
Chanh được hơn
80% dùng, hầu như ai cũng ăn giá và hành. Chỉ hơn 40% ăn rau quế, và
non nửa dùng được ngò.
Tại sao các em
thích phở?
Câu trả lời của
cuộc survey được xếp theo thứ tự: Ngon, nóng, no, rẻ và tiện lợi, ăn
lúc nào cũng được, không phải chờ lâu.
Dưới đây là lời
bình của một số em:
“Khi bị cảm lạnh
hay bị hang over, là lúc ăn phở ngon nhất và thích nhất.”
“Sau khi đi
‘track meet’ với trường về, đi ăn phở một đám đông rất vui.”
“Rẻ, ngon, và có
vẻ healthy!”
“Ăn xong thấy ấm
bụng và rất đã. Ước chi em có tiền sẽ ăn phở thường xuyên hơn.”
“Mẹ em đang học
nấu phở, nhưng có lẽ bà sẽ chế thêm cà ri vô. Mẹ mà thành công em sẽ
ăn phở thả cửa và mời bạn tới trong track team tới ăn.”
Giờ đây người ta
mở các tiệm phở không chỉ để nhắm vào cộng đồng người Việt, mà cho
tất cả mọi người thưởng thức. Thậm chí, trong một bản tin của
National Restaurant Association, phát hành Tháng Mười năm ngoái, một
thành viên của hội còn phát biểu là nếu biết kỹ nghệ hóa, trong vòng
“hai mươi năm nữa, phở có thể cạnh tranh với pizza.”
Cũng như pizza
toppings, giới phân tích tiên đoán là món phở sẽ biến dạng, và dần
dà người ta sẽ nấu phở theo nhiều cách khác nhau, và một ngày nào đó
các vị “sư tổ” của món phở, nếu có sống dậy, sẽ không còn nhận diện
được món ăn do chính mình chế ra nữa.
Phở chế
biến
Chế biến một tí
thì được, nhưng Phở Cà Ri có thể sẽ làm những người mê món phở thuần
túy chau mày, hay nhăn mặt đấy!
Tôi phân vân
không biết giữa càri và kim chi, mùi nào sẽ tác hại nhiều hơn cho tô
phở bắc thuần túy?
Bàn về việc món
phở Việt Nam bị “chế biến”, chủ nhân của blog Bolsavik, trong một
bài có tựa “Phở, cái giá phải trả cho sự phổ biến!”, đã viết về việc
món phở bò bị chế biến thành “Phở Cà Ri Gà” và “Phở Tôm Cay” trong
một food court ở Santa Ana:
“Bạn biết là món
phở đã ‘đạt’ khi người ta bắt đầu ‘làm hỏng’ nó.”
Và blogger
Bolsavik phán (với chút ngậm ngùi):
“Không thể quyết
đoán là món ăn quốc hồn quốc túy của bạn được cả thế giới ưa chuộng
cho đến khi những nước khác bắt đầu sửa đổi món ăn của bạn cho thích
hợp với khẩu vị của họ!”
Cuối tuần, tôi
tìm đến food court này để nhìn cho tận mắt cảnh tô phở thân yêu của
mình bị “làm hỏng.”
Quả tình là nơi
đây có cảnh những người Latinos to béo đang ngồi xì xụp một cách mãn
nguyện bên những “tô phở” của họ. Và không biết họ làm gì mà tô phở
trông vừa nâu vừa đỏ. Mùi tương đen nồng nặc, và mùi ngò sực lên.
Trên bàn, lỏng chỏng mấy cái đuôi tôm, và một đống vỏ chanh.
Có lẽ đây là món
“Phở Tôm Cay” chăng? Tôi nghĩ.
Tò mò, tôi tần
ngần muốn gọi một tô nếm thử. Nhưng không biết vì tự ái dân tộc, vì
trung thành với tô phở bắc thuần túy, hay vì không thích mạo hiểm,
tôi chặc lưỡi “thôi chả dại,” rồi bỏ đi.
Có lẽ tôi cũng
đang ở trong tâm trạng chưa chấp nhận một món phở biến dạng nhanh
thế, dù hiểu rằng con người không thể cản được bánh xe lịch sử.
Không biết trong
tương lai món phở Việt Nam sẽ ra sao. Nhưng tạm thời tôi vẫn cứ an
tâm, là ít nhất tại khu Little Sài Gòn, món phở như tôi vẫn ăn từ
tấm bé hiện giờ vẫn còn đang nguyên vẹn, dù đôi khi có phải “vừa ăn
vừa rón rén.” http://www.nguoi-viet.com/absolutenm/anmviewer.asp?a=105982&z=1
|