Mặc Lâm có cuộc phỏng vấn ông được chia làm hai phần. Phần đầu ông nói về cách hành xử của chính quyền trước các vấn nạn như Biển Đông, tình hình nông dân mất đất cũng như những hậu quả chính trị và xã hội xảy ra như thế nào. Trong phần sau, ông đưa ra những đề nghị nhằm thay đổi hệ thống chính trị mà không làm biến động lớn có ảnh hưởng đến xã hội.

 

1. Đối ngoại và đối nội

Hợp tác với Trung Quốc là nắm dao đằng lưỡi

Mặc Lâm: Thưa ông, hiện nay mối lo ngại Trung Quốc đang âm ỉ và trong nội bộ Đảng có khuynh hướng chia ra nhiều ý kiến khác nhau. Một trong các ý kiến cho rằng nên hợp tác với Trung quốc để khai thác tài nguyên trong đó có cả quặng mỏ và dầu khí còn hơn là trực diện đối đầu với họ sẽ mang nhiều nguy hiểm hơn. Ý kiến của ông như thế nào thưa ông?

Luật Sư Trần Lâm: Nếu nói hợp tác thì phải thế này: Điều thứ nhất là phải có nhiều tiền. Bởi vì tôi với ông hợp tác với nhau để làm ăn thì vốn của hai người phải bằng nhau chứ! Không có vốn thì làm sao được? Thứ hai là phải có kỹ thuật. Người ta giỏi hơn mình còn mình thì kém hơn thì làm sao làm ăn? Thứ ba nữa là họ thông qua người cầm đầu của mình, họ chi phối. Điều này chỉ là cái vỏ thôi, còn bên trong thì người ta lấy hết rồi.

Thí dụ như đánh cá ở ngoài biển thì nó nguy hiểm như thế này: Ngay chính bây giờ tàu đánh cá của mình còn mang bán cá cho Trung quốc cơ mà! Và ở ngoài bể thì biết đâu mà chia? Còn dầu khí thì nó bí mật lắm, mình biết được ngày hôm nay là bao nhiêu, nói ra bằng ấy thôi nhưng vì họ đã chi phối được mình rồi thì họ công khai 10 mà họ lấy 20 thì làm sao mình biết? Tình hình như thế cho nên cùng kinh doanh thì chỉ là hình thức mà thôi vì người ta đã nắm người cầm đầu của mình rồi thì mặc sức mà tung hoành!

Bây giờ Trung quốc dùng những áp lực về quân sự, những áp lực về chính trị, những áp lực về kinh tế để nô dịch mình, để mà gậm nhấm mình tuy chưa thật rõ lắm, nhưng cái cách của họ là thế này: Họ chi phối người cầm đầu của mình. Thông qua người cầm đầu của mình họ đưa việc của họ vào, đấy là cách của họ ngày hôm nay như thế. Không phải dùng kinh tế, chính trị hay quân sự như người ta thường nghĩ.

Cách này thì các nhà nghiên cứu thế giới đã nói, nếu mà như thế thì sẽ khơi động sự chống đối ở trong nước đối với người cầm quyền chứ không phải chống đối Trung quốc. Bởi vì Trung quốc họ có hiện diện ở đây đâu mà mình chống đối được? Họ dùng người cầm quyền của mình thì mình phải trở lại chống người cầm quyền của mình, Thế hoá ra mình lại đánh mình! Tình hình hiện nay là như vậy đấy.

Nông dân bị bạc đãi, bóc lột

Mặc Lâm: Nông dân là thành phần đại đa số của xã hội Việt Nam và ông đã khẳng định trong bài viết của mình rằng thành phần này đã và đang bị bạc đãi một cách tồi tệ. Ông có thể cho thính giả biết một cách cụ thể hơn hay không?

Luật Sư Trần Lâm: Điều quan trọng nhất là mình không cho nông dân chuyển hoá ruộng đất, không cho họ làm gì cả họ vẫn như ngày xưa. Trên thực tế khi người ta làm nông nghiệp thì luôn luôn thừa nhân lực, lúc đó phải dạy nghề, hay đưa vào công trường, nhà máy thì mới cơ giới hoá, hiện đại hoá được. Thực ra một nước nông nghiệp chỉ có thể lấy nhân lực từ khu vực nông dân mà thôi. Thành phố có ít dân cư nên không thoả mãn được nhu cầu nhân lực. Lực lượng nhân lực từ nông dân rất lớn cho nên muốn đưa vào dầu khí, vào cơ khí hay khai mỏ…đều là con em của người nông dân chứ thành phố có mấy? Vì vậy không cải tạo nông nghiệp thì không rút được lao động ra.

Mà lao động muốn sử dụng được thì phải có học hành như thành thị. Nông dân cứ bị kềm hãm như thế là một việc sai về nguyên lý rất rõ ràng. Cái sai thứ hai là cứ giữ không cho nông dân chuyển động ruộng đất của họ. Tôi đã từng chứng kiến một hộ nông dân nọ có một cái bìa ruộng quy định theo nhà nước.

Có cái một trăm mét vuông có cái 50 mét vuông mà có hộ có đến hơn 10 mảnh đất lẻ tẻ như vậy mà từ mảnh nọ đến mảnh kia có khi cách nhau cả hai cây số! Thế thì còn làm ăn gì được nữa? Không cho người ta mua bán sang nhượng cứ giữ người ta như thế. Ung nhọt như thế, bức bối như thế kềm hãm người ta đến mức như thế!

Mặc Lâm: Theo những ghi nhận của nhiều tổ chức quốc tế thì người nông dân đã có đời sống tốt hơn vì sản xuất lúa gạo tăng trưởng mạnh và nhất là sau thời kỳ mở cửa thì tình trạng khá hơn rất nhiều…

Luật Sư Trần Lâm: Đến khi ông ấy mở cửa…Mở cửa thì phải có đất để mở mang xí nghiệp, công trường rồi các công xưởng rồi làm đường làm xá…vì vậy cần phải có diện tích đất. Thế thì lại lấy của nông dân…Nông dân đã không có đất rồi mà lại mất đất thêm nữa! Mà lại khổ như thế này, cứ có miếng nào ngon nằm chỗ tốt nhất thì lại lấy để làm công xưởng! Các nước trên thế giới có luật riêng của họ về trưng dụng đất. Nếu lấy đất để làm công nghiệp thì phải ở những chỗ không sản xuất được hoặc thật xa khu dân cư thì mới chấp thuận. Còn ở ta thì ông nhà nước ông ấy lấy gần Hà Nội, ông ấy lấy gần Hải Phòng…toàn những hạng ruộng đất phì nhiêu, màu mỡ để làm công trường trong và đuổi người nông dân ra khỏi đất!

Mặc Lâm: Dư luận báo chí cho rằng vần đề đất đai đã đẻ ra tình trạng tham nhũng hiện nay, ông có chia sẻ như vậy hay không?

Luật Sư Trần Lâm: Nếu chỉ có thế thôi thì đẻ ra kìm hãm nông dân nhưng đồng thời lại đẻ ra cái thứ hai nữa là sử dụng đất của nông dân vừa lãng phí vừa không hợp lý làm cho nông dân đói khổ. Nhưng không phải chỉ hai cái đó, nó còn có cái thứ ba là tham nhũng. Lấy đất của người ta một mét vuông trả cho người ta nửa đô la một mét nhưng đến khi mình bán thì giá lại thì từ 20 cho tới 100 đô la một mét! Thế là tham nhũng đất của nông dân và bán chác lấy tiền. Người nông dân mất đất, nhà nước trở thành tham nhũng. Tham nhũng đất đai là tham nhũng lớn nhất của ta hiện nay, làm đảo lộn xã hội, làm suy đồi chính quyền.

Chia rẽ giữa chính quyền và nông dân

Mặc Lâm: Và theo ông thì hậu quả chính trị dễ thấy nhất là gì khi tham nhũng tràn lan một cách không thể kiểm soát như vậy?

Luật Sư Trần Lâm: Việc này gây ra kẻ thù là người nông dân! Và đồng thời tự mình tha hoá. Tham nhũng thì hư đốn. Họ cướp bóc nên có tiền xây dựng nhà cửa ghê gớm lắm. Trước kia người ta vẫn nghĩ ai cũng là người Việt cả nhưng bây giờ thì không còn nữa, người Việt Nam chia ra rồi có còn như trước nữa đâu! Hai giai cấp rõ ràng giai cấp của tham quan có tiền thừa bạc bể, giai cấp nông dân nghèo đói thê lương!

Bản thân chính sách và luật pháp cho nông nghiệp nó đã kìm hãm rồi. Thứ hai nữa khi mở cửa nó lại sinh ra việc lấy đất của nông dân vì thế cho nên mới xảy ra các vụ biểu tình. Những người trong Nam kéo ra Hà Nội để biểu tình. Từ các tỉnh kéo về…có lúc Hà nội một ngày có mấy cuộc biểu tình thành thử ra bây giờ chính trị cũng mất mà về kinh tế thì nông dân họ có muốn làm lụng gì đâu. Người nông dân còn bị những chuyện đau lòng ghê gớm nũa là vấn đề con cái.

Đặc điểm ở ngoài Bắc thì đa số đều muốn con cái có bằng cấp để có thể vào làm việc trong nhà nước, làm quan mà! Cái tư tưởng làm quan đã ăn sâu vào người Việt từ hàng ngàn năm rồi, đặc biệt là ở ngoài Bắc.

Thế nên có bao nhiêu tài sản đều đổ vào cho đứa con nó đi học nhưng nền giáo dục nó suy sụp đến mức báo động rồi. Học thì học nhưng con cháu tôi nó dốt lắm cơ!

Chúng tôi học chẳng bao nhiêu nhưng thấy con cháu mình kém xa sự hiểu biết của thời chúng tôi đi học ngày xưa. Người nông dân bị đánh tứ phía, bị đánh đủ mọi mặt!

Tội phạm gia tăng

Mặc Lâm: Còn hệ quả xã hội thì theo ông có phải nó đang ăn mòn mọi giá trị đạo đức cũng như văn hoá theo như báo chí đánh động lâu nay hay không?

Luật Sư Trần Lâm: Người ta không có ăn vì thế mới đẻ ra là họ đi khắp nơi kiếm sống. Họ kiếm sống. Họ kiếm sống không được nên họ phá! Mà đã phá rồi thì trở thành tội phạm! Tôi cho một thí dụ: Người ta ngồi đọc báo Công An rồi người ta tỉ mỉ ghi dấu tất cả những vụ phạm tội thì thấy ra một điều, những kẻ phạm tội 95% đều đến từ nông thôn, đều từ nông thôn ra tỉnh hết.

Họ không có việc làm, họ đói nên phải bò đi. Không có nghề nghiệp mà lại đói thì bắt đầu phá! Phá thế cho nên tội phạm khắp nơi. Tại Hà Nội ngày nay người nông dân đổ về đông không kể xiết.

Hà Nội không còn cái kiều gì của Hà Nội cả, nó lai căng y như kiểu dân nhập cư tại châu Âu! Có người đến Paris than rằng khổ lắm da đen nằm ở khắp nơi…đại để nó như thế. Thế bây giờ cứ hỏi tại sao lại bán dâm, tại sao lại bán phụ nữ ra nước ngoài, tại sao lại bán trinh…bây giờ nhé, người ta bị ốm, ốm mà không có tiền mua thuốc.

Nếu không có thuốc thì chết thế thì có gì mà chả bán? Việc bán con bây giớ rất thịnh hành ở Việt Nam, trước kia thì cũng có chứ không phải không nhưng mà nó rất lẻ tẻ không như bây giờ. Người không thuốc men sắp chết rồi thì đành phải bán con. Hay là có người nông dân chạy được một số tiền đem người nhà mình lên bệnh viện Hà Nội, người ta cho biết thuốc rất đắt phải hết bằng này tiền…thế nên người nông dân đành phải đưa người nhà mình về.

Đấy nó kéo theo hệ quả bao trùm tất cả, bởi vì nước ta bây giờ 75 tới 80% là nông dân mà tất cả 75% đều khốn đốn như thế thì có phải cả nước đang khốn đốn hay không?

Mặc Lâm: Xin cám ơn LS Trần Lâm.

Thưa quý thính giả LS Trần Lâm sẽ tiếp tục trình bày quan điểm của ông về việc chính quyền không coi trọng tự do ngôn luận cũng như cô lập các trí thức có phản biện. Ông cũng đưa ra lập luận làm cách nào để Đảng cầm quyền hiện nay hoạt động hiệu quả hơn, mời quý vị đón theo dõi phần hai cũng do Mặc Lâm thực hiện trong lần phát thanh tới.

 

Trong phần này ông đưa ra những đề nghị nhằm thay đổi hệ thống chính trị mà không làm biến động lớn có ảnh hưởng đến xã hội.
 

Tự do báo chí

Mặc Lâm: Theo dư luận quốc tế thì Việt Nam đang thiếu trầm trọng tự do báo chí? Về lâu về dài thì ai sẽ là người thiệt thòi nhất khi thiếu quyền được thông tin này?

Luật Sư Trần Lâm: Không phải về lâu về dài đâu mà ngay ngày hôm nay. Tin tức thì phải nhiều chiều nhiều hướng để người ta so sánh rồi có chủ đạo về tin tức đưa ra. Hiện nay tất cả tin tức đều phải lấy ở Việt Nam Thông Tấn Xã. Cả trăm tờ báo mà đều lấy ở một chỗ cho nên người ta nói có 700 tờ báo nhưng chỉ có một tổng biên tập. Đấy tức là cấm đoán và anh không được tự tạo. Thế thì còn gì? Thế thì chỉ cần ra một tờ báo thôi.

Mặc Lâm: Quyết định 97 đã khiến cho IDS tự giải thể, theo LS thì việc phong tỏa sự phản biện của nhà nước sẽ gây ra những nguy hại gì cho đất nước?

Luật Sư Trần Lâm: Riêng về phản biện: Phản biện thì phải để người ta tự do, phản biện hay muốn phê phán điều gì mà phải viết đưa lên một cơ quan, rồi cơ quan ấy vất vào sọt rác thì làm gì? Người ta không thích người ta không dùng thì sao? Thế thì ai còn phản biện nữa?

Phản biện mà nói quá có khi còn bị là khác. Bị sách nhiễu bị làm khổ là khác nữa. Vì thế cho nên nó bị kiềm hãm ghê lắm. Phản biện phải được tự do chứ không được tự do thì phản biện làm gì? Mà đã không có phản biện không có báo chí thì coi như con người câm rồi, không có tiếng nói thì còn sống sao được nữa?

Mặc Lâm: Thưa LS, là người giảng dạy môn lý luận chính trị và tiếp cận với hệ thống Đảng trong nhiều chục năm, ông có nhận xét gì về cách tổ chức cũng như lý luận về vai trò của Đảng như từ trứơc tới nay?

Luật Sư Trần Lâm: Chân lý vẫn là nhiều người nhưng cuối cùng chân lý cũng chỉ một người mà thôi. Ở Việt Nam có cái gọi là tập thể, cái gì cũng hội họp rồi nói năm câu ba điều. Trong 10 người họp thì chỉ có một người có ý kiến thôi mà ý kiến đó cũng chẳng sâu sắc gì. Những người kia thì ngồi im lặng chờ đợi chứ biết gì đâu mà nói? Bây giờ cứ mở cái TV mà xem.

Đại biểu quốc hội của người ta thì về một điều luật thôi, người ta đứng lên bảo vệ điều luật ấy còn lấy tên mình mà đặt tên cho điều luật ấy. Mình thì không bao giờ có cái chuyện ấy chỉ họp và nói có người cầm giấy mà nói. Chính khách là những người tài trí mà lại cầm giấy đọc mấy chữ…ấy ông mở TV xem. Thế thì làm sao mà tài được?

Mặc Lâm: Như vậy theo ông thì Việt Nam không còn người tài nữa hay sao?

Luật Sư Trần Lâm: Có người tài chứ không phải là không, nhưng họ nói ra là nguy lắm. Anh là cấp dưới tôi mà anh nói có vẻ như anh dạy tôi thì làm sao chấp nhận được? Thế thì ngày mai anh sẽ thất sủng. Anh đã làm việc trong cơ quan nhà nước thì anh phải biết nghe thủ trưởng. Ý thủ trưởng như thế nào thì anh phải lựa thế mà làm thì anh mới sống được.

Nếu làm theo ý anh thì thắng anh chẳng được lợi gì cả mà bại thì anh mất đầu. Thí dụ như ông Lê Duẫn nhé, cái này thì tôi biết vì tôi cũng đã hầu hạ ông ấy rồi. Ai mà nói khác ý ông ấy thì ông ấy không thích ai nói đúng ý ông ấy thì được nghe, ông sẽ bảo cái thằng ấy thế mà được đấy…Như vậy thì làm gì mà còn có sáng tạo nữa?

Khi tôi làm việc tôi thấy có thằng cùng làm việc với tôi nhưng tự nhiên nó bị thất sủng, anh em người ta hỏi thằng ấy tội gì mà hoá ra như thế? Có người bạn nói với tôi mày không biết chứ nó có tội nặng lắm đó là tội khôn hơn thủ trưởng!

Vì thế cho nên có việc gì làm được đâu? Hỏng nhiều lắm, sai nhiều lắm, mất nhiều lắm bởi vì không có sáng tạo. Ông Mao Trạch Đông cũng như vậy ông ấy nói ba người thuộc da còn hơn ông Gia Cát lượng cơ mà!

Đa Đảng

Mặc Lâm: Theo ông thì làm cách nào để sử dụng hết những người tài đang bị kềm kẹp đó một cách hiệu quả, và làm cách nào giải phóng tiếng nói cũng như tiềm năng của họ?

Luật Sư Trần Lâm: Ở Việt Nam hiện nay tất cả những người tài giỏi đều ở trong Đảng cả chứ người ngoài Đảng ít lắm. Tuy ở trong Đảng nhưng không ai đếm xỉa tới họ, người ta coi rất là thừa vì thế cho nên bây giờ những người tài giỏi những người có tâm nói chung đều ở trong Đảng cả. Người dân không đặt được trình độ ở cái mức cán bộ lãnh đạo, ở mức làm lãnh tụ hay chuyên viên…thế cho nên bây giờ phải tách cái Đảng ấy ra làm hai thôi.

Mặc Lâm: Tách Đảng ra làm đôi là sao? Ông có thể giải thích thêm cho rõ hơn không ạ?

Luật Sư Trần Lâm: Làm hai thì nó có cái lợi là có hai Đảng, ba Đảng thì nó có đấu tranh với nhau, nó có phản biện nó có công khai. Bây giờ đòi thành lập một Đảng mới thì không có người tôi nói thực như thế, không có người tài để làm cái Đảng khác. Quanh đi quẩn lại thì chỉ là những Đảng viên, vì Đảng viên người ta đã có hàng mấy triệu chứ có ít đâu? Cứ giỏi thì người ta kéo vào Đảng hết.

Tại sao người ta kéo vào Đảng? Kéo vào Đảng để dễ bảo. Lấy tổ chức Đảng mà kềm chế, thế cho nên không thể nào thành lập được một Đảng khác.

Có một điểm nữa bây giờ ai mà đứng ra thành lập một cái Đảng khác thì hôm nay chưa mời ai để thành lập Đảng thì ngày mai đã vô khám rồi! Vì vậy không thể có một Đảng nào khác chỉ có tự cái Đảng này phải tách ra làm hai thôi

Tách ra làm hai thì nó có cái hay như thế này, khi tách ra làm hai thì những người Đảng viên ấy, họ có lòng với dân với nước, có trình độ họ chưa được cống hiến thì họ hăng hái lên. Họ đã cầm quyền quen rồi bây giờ họ cầm quyền tiếp thì giỏi lắm. Thế còn những người vì cơ hội, vì tiền nong vì họ hàng mà dốt nát mà hối lộ để chui vào trong Đảng, vào trong nhà nước thì khi nó đa Đảng thì lộ tẩy. Nó lộ tẩy thì anh phải rút lui thôi.

Cho nên tôi đề nghị nếu như Đảng Cộng sản nó còn tồn tại thì đề nghị rằng phải kết nạp lại mà khi kết nạp lại thì người có đủ bản lĩnh người ta mới dám kết nạp lại còn anh không đủ tiêu chuẩn thì lúc này là lúc anh phải ra đi thôi. Như thế tức là chọn lựa. Như thế tức là sàng lọc. Như thế tức là thay đổi.

Thay đổi nếu mới nghe thì tưởng là một sự đảo lộn ghê gớm, nhưng không phải, nó vẫn là thế thôi, nhưng mà Tây nó có câu như thế này, trước khi cày bừa thì phải nhặt cỏ đã. Ta cũng có một câu tương tự, nhặt cỏ rồi mới bón phân. Vậy thì cái việc kết nạp lại là một hình thức của việc nhặt cỏ rồi mới bỏ phân.

Như thế thì cái Đảng ấy cũng vẫn là Đảng Cộng sản, cũng vẫn là người Cộng sản nhưng những người này họ thoát xác họ trở thành con người khác. Trước kia họ trù trừ họ không dám nói. Họ rụt rè, hay là họ im lặng một cách khinh bỉ…thế thì bây giờ bắt đầu người ta ra tay, đó là một sự sàng lọc.

Mặc Lâm: Nhưng làm sao thực hiện được lập luận mà ông vừa nêu, mặc dù trên căn bản thì lập luận này có thể được nhiều người đồng tình?

Luật Sư Trần Lâm: Thế nó mới cần một ban vận động. Ban vận động sẽ như thế này, bây giờ chúng ta đi qua một cái đồn địch, đi qua một chỗ có thể bị phục kích, thế thì bộ phận tiên tiêu nó đi trứơc.

Nếu có địch chờ ở đấy thì tiền tiêu có thể bị huỷ diệt một phần, nhưng cái đại quân vẫn còn nguyên, có thể gọi đây là một sự thăm dò. Phaỉ có một nhóm gọi là nhóm lobby chính trị.

Nếu nhóm lobby chính trị ấy nó hé ra nhưng các vị ấy bảo rằng cái bọn lobby này nguy hiểm lắm phải bắt mấy anh lobby này thì cũng chỉ bắt được vài anh lobby thôi còn đại quân thì vẫn giữ được nguyên vẹn, còn nếu lobby thành công thì sự việc có thể thay đổi được.

Mặc Lâm: Xin cám ơn luật sư Trần Lâm, và thưa quý vị chúng tôi xin được mạn phép lập lại rằng những ý kiến của LS Trần Lâm không nhất thiết phản ảnh quan điểm của Đài Á Châu Tự Do. Xin cám ơn quý vị.